FİRE ORANLARI 1. BÖLÜM     |2.Bölüm için tıklayınız|

KENDİR ELYAFI
* Kendir elyafı sıfır rutubette el imalatında % 12-15, fabrika imalatında ise 
%10-15 civarinda fire ve zayiat verebilir.
KEREVİT (TATLI SU İSTAKOZU)
* Canlı ve kerevitlerin av yerinde (300/800 km mesafeden) imalathaneye teslimine 
kadar ölü ve agirligindan kaybi dolayisiyla verebilecegi fire nispeti % 20' ye 
kadar, ayrica canli tesellümden sonra imalatin muhhtelif safhasinda (haslamadan 
dondurulmasina kadar) azami % 10 kadar fire vve zayiat hesaplanmasi uygundur.
KESE KAĞIDI
* Muhtelif ebatlarda fabrikalarca 25 kilo paketler halinde yapilan kese 
kagitlari % 2 civarinda fire ve zayiat verebilir.
KETEN TOHUMU
* Yag imali için toptan satin alinan keten tohumunun ihtiva ettigi yabanci madde 
miktari :
- Kandira mallari : Yabanci madde en az % 3, 20 
Yabanci madde ortalama % 4, 35
Yabanci madde en çok % 5, 50
- Sark mallari : Yabanci madde en az % 5, 50
Yabanci madde ortalama % 8
Yabanci madde en çok % 10, 50
Keten tohumunun toptan satin aliminda ortalama firesi % 1' e kadardir.
KIL
* Tiftik, keçi kili ve kil alti emteasinin toptan alim satimindaki depo firesi, 
kirkim ve kirli mallar için tiftikte % 2, 5-keçi kilinda % 3, 5' a kadardir. Kil 
alti ve tabak keçi killari firelerinin umumi sekilde tespiti kabil degildir. 
Ancak kireç ve rutubet nispetlerine göre % 5 ile % 20 arasinda fire verebilir. 
Bu emtiada manipülasyon ameliyesi mutattir. 
Deriden kirpma (deri mali) tiftikte mallar rutubetli olacagindan fire nispeti 
rutubet miktarina göre degisebilir. Bu miktar çok rutubetli ve islak mallarda % 
10' a kadar çikabilir. 
Mallarin bulundugu depolar çok günesli ise fire nispetinde artis sözkonusudur.
KIRTASİYE
- Okul kirtasiye çesitleri : % 2 
- Defter, kalem, silgi, suluboya, cetvel, kalem kutusu, pergel, keçeli kalem, 
tükenmez kalem vee büro malzemeleri : % 2, 4
- Faks kagidi, bilgisayar kagidi, karbon kagidi : % 3
- Hesap Makinasi : % 1, 8
- Dosya Çesitleri : % 3
- Ithal kirtasiye çesitleri : % 2 
KİL , KAOLEN
* Kil, kaolen, feldspat, kuvars ve bunlarin türevlerinin alim-satiminda kantar 
farki, açik stok sahasinda beklemesi, uzun yolda yapilan sevkiyatlarda nem 
atmasi, torbali ürünlerde torba yirtilmasi gibi nedenlerle verebilecegi fire 
orani %2-8 arasinda degismektedir.
KİMYEVİ MADDELER
* 1) Gölden çikarilan kristal haldeki sodyum sülfat 10 molekül billur suyu 
ihtiva eder. (Glaubersaltz Krist.)
Tam kurutma halinde bünyesindeki suyu tamamen kaybederek Kalsine Sodyum Sülfat' 
a dönüsür. Kütleden % 56' sini kaybetmis olur.
Ancak, günes altinda zamana birakilmis kurutulma halinde ortalama % 50 kütle 
kaybina ugrayabilir.
2) Açikta birakilmis Sodyum Sülfat ister kuru, ister kristal halinde olsun, suda 
kolay eridiginden yagmur altinda müddete bagli olarak bir miktar kütle kaybina 
ugrar.
Kuru halde bulunan sodyum sülfatin tekrar gölden çiktigi gibi kristal hale 
dönüsmesi, ancak doymus mahlul' lerinin uygun kaplarda sogukta 
billurlandirilmaya birakilmasi ile kabildir.
Açikta bulunan kütlede yagmur ve kar altinda tamamen eski hale dönüs beklenemez.
* Asagida adlari yazili kimyevi maddelerin nakliyesinde, depoda ve depodan 
müsteriye kadar olan sevkiyatinda verebilecegi fire nispetleri hizalarinda 
gösterilmistir.
Sabunluk yaglar % 1-2
Kostik (sodyum hidroksit) % 1-2
Sabun esaslari % 1-2
Hidrojen peroksit % 1-2
Sodyum klorit % 1-2
Tasfiye topragi (Tonsil FF) % 1-2
Sodyum karbonat (Solvey) % 2, 5
Sodyum bi karbonat % 2
Çinko oksit % 1-2
Sodyum nitrat % 1-2 
Asetik asit % 1-2 civarinda fire ve zayiat verebilir.
* Metanol ve üre depolama ve nakliye sirasinda % 2, 5 nispetinde fire verebilir
* Tahmil, tahliye ve nakliye sirasinda tasiyicilarin dikkatsizligi ve 
ambalajlarinda çuval olusu nedeniyle :
Boraks % 2
Solvey % 2, 5
Gliserinin de % 2 nispetinde fire vermesi normaldir.
* Asagida adlari yazili kimyevi maddelerin bir yil içinde verebilecekleri fire 
nispetleri :
Kalip nisadir % 2
Toz nisadir % 3
Bikarbonat de sud % 2
Boncuk tutkal % 0, 5
Sap % 3
Boraks % 3 
Hiposülfit % 2
Magnezyum sülfat % 2
Anason % 3
Kitre % 2
* Metilalkol (methanol) toptan alim satimlarda % 2, perakende alim satim % 3 
nispetinde fire verir.
* Esans ve tutti-fruttinin depolanma ve muhafazasindaki fire nispeti % 3, 
orange, donyagi parafin, vazelin, hintyagi ve düz mum da ise % 2 civarindadir.
* Ahsap emprenye maddesi imalatinda kullanilan asit borik, bakir sülfat ve 
sodyum bikromat kamyonla yapilan nakliye, tahmil ve tahliyesi sirasinda % 2 
nispetinde fire ve zayiat verebilir.
* Boya ve muhtelif sanayilerde eritici ve inceltici olarak kullanilan 
solventlerin özel demiryolu sarniçlari ile Halkali istasyonuna getirilip, oradan 
kamyon tankerlerle firmalara getirilip 200 litrelik saç varillere doldurulurken 
ve daha sonra buharlasma dolayisiyla, 
Aseton, 
Toluol, 
Butil, 
Asetat, 
Etil Asetat, 
Isabutanol, 
Butanol, 
Isabutil asetat, 
Metil etil keton, 
Triklor etilen, 
Perkloretilen % 2 nispetinde fire verir.
* Perchloro Ethylene isimli kimyevi maddenin gemi ile getirilip oradan tanklarlr 
firmalara götürülüp 200 lt. lik saç varillere doldurulerken ve daha sonra 
buharlasma dolayisiyla olabilecek maksimum fire orani % 2 nispetindedir. Gemi 
ile getirilip tankerlere bosaltilmasinda uygulanacak fire orani maksimum % 1' e 
kadardir. (09.10.1996/421 YKK)
* Solventler :
Tiner imalatinda kullanilan isimleri yazili solventlerin 180 kg.lik fiçilarla 
piyasaya arzedilmesindeki ameliye esnasinda % 3 nispetinde fire vermesi 
normaldir.
Etil Asetat, 
Butil Asetat, 
Butenol, 
Izopropil Alkol, 
Metanol, 
Aseton, 
Toluol, 
Ksilol.
* Gida esansi imalinde kullanilan uçan yaglar 
aldehitler-asedatlar-Butiratlar-alkol ve glikollerin muhtelif tip ve nevilerinin 
mamülün nevine göre yapilacak karisim ve isitma neticesi imalat safhasinda 
toplam fire oraninin % 2, 5 olmasi normaldir.
* TOLUEN : Toluen gemi ile nakliyesinde, tahmil, tahliye islemleri esnasinda % 2 
nispetinde fire verebilir.
* ZIRKONYUM SILIKAT : Zirkonyum silikat maddesinin ambalaji bu maddede herhangi 
bir sekilde fire dogurmayacak sekilde gayet mahfuz olarak yapilir. Bu nedenle 
fire vermez.
* TOZ KÜKÜRT : Toz Kükürt herhangi bir hasar vuku bulmadikça polietilen iç 
kilifi olan, polipropilen torbalarda ambalajlanmis toz kükürt fire vermez. 
* Asagida belirtilen on bes kalem kimyevi maddenin nakliyesi, depolanmasi, 
varillere doldurulmasi, buharlasmasi halinde ortalama % 2, 5 nispetinde fire 
vermesi normaldir.
- 60/120 Heptan
- 60/70 Heksan
- White Sprit
- Toluol
- Aceton
- Etil Acetat
- Butil Acetat
- Izo Butil Acetat
- Izo Profil Alkol
- Butil Glikol
- Izo Butanol
- Tricloretilen
- Metil Etil Keton
- Tiner Konsantre
- Her Türlü Tiner
* LIKIT KOSTIK : Likit kostigin gemiden tanklara ya da depodan müsteriye nakil 
esnasinda dökülmesi, akmasi veya depolanan tankin dibinde kalan kostigin 
kullanilmamasi gibi nedenlerle % 2 civarinda fire vermesi normaldir.
* Asagida adlari yazili kimyevi maddelerin, gümrüklerden depolara tasinmasi, 
dahili tasima ve depolara indirme-bindirme sirasinda verebilecegi fire 
nispetleri hizalarinda gösterilmistir.
- Okzalik Asit % 2 (yaklasik)
- Sodyum Hidrosülfit % 2, 5 (yaklasik)
- Poli Vinil Alkol % 3 (yaklasik)
- Hidrojin Hidrat % 2, 5 (yaklasik)
Ayrica; Freon 1211, Freon 1301 ve tekstil sanayiinde kullanilanreaktif toz 
boyalar tamamen kapali ambalajlarda satildigi için fire orani sözkonusu 
degildir. 
* KIMYEVI BOYA : Koyu renk boyamalarda kullanilan boyar madde orani % 4, (100 kg 
boyanacak mal için 4 kg organik boyar madde) Boya ameliyelerinde kullanilan 
boyada fire % 2, 5 , kimyasal yardimci maddelerde (tekstil kimyasallari) % 2, 5' 
dur. 
Sentetik kumas boyasi imalatinda uygulanacak fire orani % 2, 5 oranindadir.
CP HAMMADDELERI: (Imalat fireleri %)
Neopynamine : Düsürücü etkisi yüksek zehir % 2, 5
Permethrine : Öldürücü etkisi yüksek zehir % 2, 5
Kerosene : Çözücü madde % 2, 5
P.B.O : Sinerjist madde % 2, 5
Odorless Kerosone : Kokusuz kerosen % 2, 5
Propellant : Kokusuz likit petrol gazi % 2, 5
Bioallethrine : Itici zehir (sivrisinek) % 2, 5 
1.1.1 Trichloroethane : Çözücü Madde % 2, 5
Dye : Boyar madde % 2, 5
Oliovinola : Difüzyon saglayici yag % 2, 5
HC 1 % 35 : Teknik hidrolik, asit hidrolik % 2, 5
Tomah Thickener : Kivamlastirici, korozyon önleyici katyonik yüzey aktif madde % 
2, 5
Solvent Blue Dye : Boyar madde % 2, 5
Methyl Salicilate : Koku verici madde % 2, 5
Dehydrofen C9/Berol 09 : Noniyonik, yüzey aktif % 2, 5
Patent Blue : Boyar madde % 2, 5
Rodenticide : Zehirli Fare Yemi % 2, 5
Vaporthrine : Itici zehir (güve) % 2, 5
Baid : Zehirli böcek yemi % 2, 5
Perfume Gld. Bouget : Koku maddesi % 1
Perfume Gld. Cosy : Koku maddesi % 1
Perfume Gld. Antitobacco : Koku maddesi % 1
Perfume Gld. Fantasy : Koku maddesi % 1
Perfume Gld. Exotic : Koku maddesi % 1
Perfume Gld. Lemontfresh : Koku maddesi % 1
Pronto Concentrate : Mobilya cilasi hammaddeler konsantresi % 1
IP MADDELERI
Na Xylene sulphanete : Amfotermik yüzey aktif madde % 2, 5
Butyl Cellosolve : Solvent yag ve kir çözücü % 2, 5
NaOH, %98 : Asit nötralize edici baz % 2, 5
Sodium Silcate 2:1 : Korozyon önleyici madde % 2, 5
Berol 09 : Noniyonik yüzey aktif madde % 2, 5
Monoethanolamine : Asit nötralize edici baz, yard. aktif % 2, 5
EDTA, % 87 : Iyon Tutucu madde % 2, 5
Zinc Ammon. Corbonate Sol. : Polimerizasyon yardimci maddesi (karisim ana ürün) 
% 2, 5
Zinc Oxide : Polimer baglayici çinko oksit % 2, 5
Ammonium Carbonete : Amonyum karbonat, tampon madde % 2, 5
Euro/Polyge/Car.Bl. : Cila aktif maddesi % 2, 5
Europol GS 40 : Cila aktif maddesi % 2, 5
OA 3 Wax Emulsion : Cila aktif maddesi % 2, 5
Bodoxin : Antibaakterisit % 2, 5
Humifen WS 25-1 : Yüzey gerilimini azaltici, islatici madde % 2, 5
Tributoxy Ethyl Phosphate : Polimer baglayici % 2, 5 
Dibutyl Ethyl Phospate : Su yumusatici katki maddesi % 2, 5
Zonyl FSE : Flor bazli yüzey aktif madde % 2, 5
Carbitol : Solvent, yag ve kir çözücü % 2, 5
Dehydol LT 8 : Etilen oksitli yag alkolü % 2, 5
Perfumme Shimmer : Koku maddesi % 2, 5
AC 29 Wax Emulsion : Noniyonik cila emülsiyonu % 2, 5
Solph. Turq. Blue : Boyar madde % 2, 5
Mineral Seal Oil : Mineral bazli kaydirici yag % 2, 5
Amyl Acetate : Yag % 2, 5
Isopar E : Çözücü % 2, 5
Lin. Alkyl Benzen Sulp. : Aniyonik yüzey aktif madde % 2, 5
Triethanolamine : Asit nötralize edici baz % 2, 5
Formaldehyde : Antibakteristik % 2, 5
F&D.C Yellow *5 : Boyar madde % 2, 5
Perfumme Lemmon : Koku maddesi % 2, 5
NaCL : Tuz, vizkovizite ayarlayici % 2, 5
Urea : Hidrotrop, üre % 2, 5
Perfumme TN 40 : Koku maddesi % 2, 5
CDEA : Anyonik yüzey aktif madde % 2, 5
Citric Acid : Zayif asit % 2, 5
Glycerine : Cilde yumusaklik veren dolgu maddesi % 2, 5
Perfumme Drogoco : Koku maddesi % 2, 5
Ethoxy Linear Alcohol : Anyojnik yüzey aktif madde % 2, 5
Na-Metasilicate 5H20 : Korozyon önleyici madde % 2, 5
Na2c 03 : Yumusatici, buharlasmayici geciktirici % 2, 5
Empigen Bac : Katyonik dezenfektan yüzey aktif madde % 2, 5
Perfumme GW 1125 : Koku maddesi % 1
Perfumme Sarant : Koku maddesi % 1
Surfactant Blend : Yüzey aktif maddesi % 2, 5
Perfumme Lavander : Koku maddesi % 1
Ammonia % 25 : Dezenfektan madde % 2, 5
Lancropol Opa : Anyonik yüzey aktif madde % 2, 5
STPP : Su yumusatici, dolgu maddesi % 2, 5
Antifoam 6681 : Köpük kesici madde % 2, 5
Dequest 2000 : Köpük kesici madde % 2, 5
Monoethanolamine : Asit nötralize edici baz, yardimci yüzey aktif olusturucu % 
2, 5
Dehypon LS 54 : Noniyonik yüzey aktif madde % 2, 5
Mono Propyl. Glycol : Çözücü madde % 2, 5
* D.O.P. YAGI : (Içerigi ; Fithalik Anhidrit % 38, 2 Ethil Hexzanol % 60, Soda 
(sanayi) % 1, Titanat % 1 (Tetra Isopropyle Titanate )) üretiminde uygulanacak 
fire orani % 7 ile % 9 arasindadir.
* Sodyum silikat solüsyonunda tasima, bosaltma ve nakil hallerinde kimyasal 
özelliginden dolayi fire söz konusu degildir. Teslim aninda teknik nedenlerden 
dolayi bir fire söz konusu ise, bu tamamen arizi bir nedendir.
* KS Silica, Vp4, ZDBC, ZDEC, ZDMC, Permanax 6PPD-IPPD, Permanax TQ, Perkadokx 
BC vs. maddelerin nakliye ve depolanmasinda uygulanacak fire orani % 2' dir. 
(07.03.1996/56 YKK)
* 15, 20, 25, 30, 35, 50, 70 ve 210 kg.lik plastik, fiçi ve karton 
ambalajlarinda toz ve likit formda tekstil kumas boyalarinin ithali sirasindaki 
sevkiyatta, gümrüklemesinde fire söz konusu degildir. Depolanmasi ve satisi 
sirasinda uygulanacak fire orani ise % 0, 5-2 arasindadir. (21.03.1996/94 YKK) 
* Gida tipi fosforik asitin tank konteyner ve PVC bidonlar ile partiler halinde 
yapilan ithalatinda % 1 oraninda fire meydana gelir. (07.06.1996/221 YKK)
* 1000 Kg. Proder L için gerekli maddeler :(Miktar Kg)
Nisasta :618.46
Seker :152.69
Soya :29.61
Fosforik Asit 1.61
Amonyak :3.65
Kalsiyum Klorür 2.40
Breox :0.19
Lesitin :5.76
Proxcell :0.365
Su :1492.92
Tuz :230.76
Toplam 2538.41 Kg
Genel Randiman = 1000 / 2538.41 * 100 = % 39.4
1000 Kg. Prosam için gerekli maddeler (Miktar kg):
Nisasta :2846.01
Seker :702.65
Soya :136.28
Fosforik Asit 7.43
Amonyak :16.81
Kalsiyum Klorür 11.06
Breox :0.88
Lesitin :26.54
Proxcell :1.68
Su :6870.08
Tuz :778.76
Toplam 11398.18
Genel Randiman = 1000 / 11398.18 * 100 = % 8.8
1000 Kg. Orbamil ES 10X için gerekli maddeler (Miktar Kg):
Nisasta :769.74
Seker :1050.42
Dekstrin :119.88
Soya :2.80
Sodyum Karbonat 0.095
Lesitin :7.28
Proxcell :0.095
Su :2270.95
Tuz :276.19
Toplam 4497.45
Genel Randiman = 1000 / 4497.45 * 100 = % 22.2
(14.05.1997/227 YKK)
KITAP
* Her firmada muhafaza edilis ambalaj tarzi ve sair sebeplerin farklilik 
arzetmesi nedeni ile bu hususta ortalama bir nispetin tayinine imkan 
görülmemekle birlikte, bedava dagitiminin ve telif olmanin tevsik ve tespiti 
halinda bu husus nazara alinabilecegi gibi basim ve dagitima hazir olan kitabin 
sayimi sirasinda bozuk olanlar da dikkate alinir. Ancak bu durumda fire ve 
zayiat nispeti % 3, 5 civarinda olabilir.
Okul kitaplarinin piyasa basimevlerinde bastirilmasinda meydana gelebilecek fire 
nispetlerinin tespitinde baski adedi, renk adedi ve kagit cinsi büyük rol oynar. 
Bu sebeplerle meydana gelebilecek fire ve zayiat nispetlerinin takribi 
miktarlari :
1) 4 renk ofset makinalarinda kullanilan :
a) 68 * 100 - 80 gr. 1 hamur kagitlarinda % 2-5
b) 60 * 100 - 60 gr. Okul (ebat) kagitlarinda % 2-8
(Izmit kagidinda fire nispeti % 8' in de üstüne çikabilir.)
2) 4 renkli Web ofset makinalarinda kullanilan ayni cins bobin kagitlarinda ise 
baski süresindeki fire orani 5 5' dir. Kagit firesi isçilige göre degistiginden 
bir rakam tespiti mümkün degildir.
KONFEKSIYON
* Hazir giyim esyasi alim ve satiminda maruz kalinan kayip, fire olmayip zayiat 
anlamini tasiyabilir, bu da % 1-2 nispetinde düsünebilir. Giyim esyasininstoka 
kalmaktan mütevellit moda geçisi ve diger faktörler zayiata sebebiyet vermeyip, 
ancak deger ölçüsünü düsürebilir. (19.12.1989 YKK)
* Deri konfeksiyon imalatinda bir adet kadin paltosu için 3, 5-4 metre civarinda 
astar kullanilmaktadir. Ayrica kapitone için bir fire söz konusu degildir. 
(19.12.1989 YKK)
* Askeri baslik imalinde kullanilan yün moher, örgü ve dikis esnasinda % 12 
civarinda fire ve zayiat verebilir. (19.12.1989 YKK)
* Örgü, kasar- boya, emprime, konfeksiyon kesim, konfeksiyon dikim fire 
nispetleri dokuma sekillerine göre söyledir :
Mayöz ve suprem makinalarda:
Örgü % 5
Boya ve kasar % 5
Emprime hazirlgi için Kenar kola % 13
Emprime % 3
Düz interlok makinalarda:
Örgü % 5
Boya ve kasar % 5
Emprime % 3
Konf. Kesim ve dikim % 15-18
Kesim hazirligi seçim
Kenar kola %13
Ve Dikim %15-18
* Konfeksiyon imalatinda meydana gelecek fire nispetleri, kumasin kilosu 
sözkonusu oldugu takdirde cinsine ve yapilacak modele göre % 15 ile % 25 
arasinda degisiklik arzedebilir.
* Suni iplikten mamul konfeksiyon :
1) Iplik boyanirken % 2-3 arasi
2) Iplik sarilirken % 4
3) Iplik dokunurken % 2-3 arasi
4) Kumas konfeksiyon haline gelisinde takma kolda % 15, reglanda % 5, pantolonda 
% 10-15 arasi, kaskol imalinde % 5-8 arasi fire verir.
* Pamuk ipliginden mamul konfeksiyon : 
1) Iplik boyanirken % 2-3 arasi
2) Iplik sarilirken % 2
3) Iplik dokunurken % 2-3 arasi
4) Kumas konfeksiyon haline gelisinde takma kolda % 15, reglanda % 5, pantolonda 
% 10-15 arasi, kaskol imalinde % 5-8 arasi fire verir.
* Yün ipliginden mamul konfeksiyon : 
1) Iplik boyanirken % 2-3 arasi
2) Iplik sarilirken % 2
3) Iplik dokunurken % 2-3 arasi
4) Kumas konfeksiyon haline gelisinde takma kolda % 15, reglanda % 5, pantolonda 
% 10-15 arasi, kaskol imalinde % 5-8 arasi fire verir.
* Sentetik iplikten mamul konfeksiyon :
1) Iplik boyanirken % 1
2) Iplik sarilirken % 2
3) Iplik dokunurken % 2-3 arasi
4) Kumas konfeksiyon haline gelisinde takma kolda % 15, reglanda % 5, pantolonda 
% 10-15 arasi, kaskol imalinde % 5-8 arasi fire verir. (19.12.1989 YKK)
* Mont, pantolom, etek ve elbise dikiminde 11 ve 14, 5 ONS blue-jean ve 
gabardinin verebilecegi fire nispeti % 1, 5-2, 5 civarinda olabilir. (19.12.1989 
YKK)
* Konfeksiyon dis giysi imalatinda ;
Kasar : % 6
Yikama : % 2
Sardon : % 2
Boya+metraj baskisi+emprime : % 2
Ram : % 3
Nakis' ta : Fire yok.
Kesim ve dikiste : % 4-5' tir.
* Pantalon : Eni 1.50 cm olan kumastan 1.20 cm ile 1.25 cm boyunda yarim salvar 
pantalon dikilir.
* Tüccar terzi olarak faaliyette bulunan kimselerin dikecekleri bir kat erkek 
elbisesindeki fire orani (kumas ve malzeme olarak tela-astar vb. dahil) ortalama 
% 15 civarindadir. (24.04.1997/206 YKK)
ÖRME KONFEKSIYON
* Triko kumas ve konfeksiyon ürünleri imalatinda safhalar itibariyle fire 
oranlari :
1) Imalatin gerektirdigi kaçinilmaz fire oranlari : 
1A- Iplik aktarma safhasinda : % 1-2
1B- Örme safhasinda : % 3-6
(Düz el örgü makinalarinda bu oran % 1, 5-3' tür.)
1C- Baski safhasinda : % 0, 5-1
(Bu safhada belirtilen fire orani sadece baskili mamuller için geçerlidir.)
1D- Isleme ve nakis safhasinda : % 0, 5-1
(Bu safhada belirlenen fire orani sadece üzerine isleme ve/veya nakis yapilan 
mamuller için geçerlidir.)
2) Imalatin gerektirdigi fire olmayip, ticari kosullar nedeniyle olusan kayiplar 
: 
2A- Iplikteki ve konfeksiyon ürünlerindeki rutubet farkindan : % 1-3
2B- Ipligin sarildigi konikler ve ambalaj maddelerinin agirligi : % 1, 5-2
3) Kesim ve Dikimde :
1- Örgü makinasindan çikista yaka disinda kesim gerektirmeyen kazaklarda % 3 ile 
% 6 arasi, 
2- Kol, beden ve yaka kesimi gerektiren kazaklarda örgü, incelik, kalinlik ve 
modeli gözönüne alinarak ;
% 15 ile % 30 arasi kazak
% 17 ile % 11 arasi hirka yelek
% 15 ile % 25 arasi süveter
% 10 ile % 25 arasi etek
% 20 ile % 28 arasi elbise (takma kol)
% 25 ile % 40 arasi elbise (yarasa kol)
3- Standart disi özel kesim gerektiren modellerde oran bilirkisi tarafindan 
tespit edilmelidir.
Örme s-shirt, çocuk örme bluz, çocuk örme s-shirt, bebek örme shirt, bayan örme 
s-shirt vs. ile ilgili çesitli üretim asamalarina iliskin fire oranlari ise ;
% (Kg. Olarak)
Örme : 3-7
Boyama : 6-10
Baski : 3-5
Kesim : 10-20
Dikim : 3-5
Ütüleme : 1-3' tür. (08.07.1998/1059 YKK)
KOZMETIK
* Sise, kapak, firça, kutu, düzinelik kutu, plastik kutu, etiket, kavanoz gibi 
ambalaj malzemeleri stoklama sirasinda % 3' e kadar, imalat sirasinda % 12' e 
kadar fire vermektedir.
Bu ürünlerde kullanilan mallari iki grupta incelemek gerekir. 1. Grup hazir 
vaziyette renklendirilmis ve kokulandirilmis fiçi veya büyük ambalajla gelen 
ürünlerin ambalajlanmasi sirasinda % 7' e kadar fire verebilir. 2. Grup hammade 
ve talk' tan yapilan imalatlarda % 21' e kadar fire verebilir. (27.06.1996/250 
YKK)
TERMOS
* Ara maddesi poliüretan olan termos imalatinda % 2 ile % 8 nispetinde fire ve 
zayiat olabilir.
TIBBI MALZEME
* Belçika menseli X-LITE termoplastik medikal alçilarin gerek rulo ve gerekse 
büyük palakalar halinde kullanilmasinda % 5 civarinda fire meydana gelir.
TON BALIGI
* 250 gr.lik (brüt agirlik) teneke kutularda ambalajli ton baligi için 
kullanilmasi gerekli zeytinyagi miktari asgari 25 gr.dir.
200 gr.lik (brüt agirlik) teneke kutularda ambalajli ton baligi için 
kullanilmasi gerekli zeytinyagi miktari asgari 20 gr.dir.
TUGLA
* Harman Tuglasi : Harman tuglasi imalat esnasinda % 20 ile % 22 civarinda fire 
verebilir.
TURSU
* 17-6 kiloluk teneke kutularda ve 1/4 kg naylon torbalarda muhafaza edilen 
tursularin toptan satislarinda % 2' ye kadar fire nispeti normaldir.
KÖSELE, MAKINA KAYISI, KETEN VE PAMUK HORTUMLAR
* Yurda ithal edilmekte olan kösele, makina kayisi ile keten ve pamuk 
hortumlarda takriben % 1 nispetinde görülen fazlalik ticarette müteamildir. Bu 
imalatçi firmalar tarafindan fire ve ameliye payi olarak birakilir ve karsiligi 
faturaya ilave edilmez.
TUTKAL
* Soguk tutkalin toptan satislarinda fire ve zayiat olmaz. Perakende 
satislarinda kapali kutularda satiliyor ise, yine fire ve zayiat bahis konusu 
degildir. Toz halindeki açik perakende satislarda % 1 nispetinde fire ve zayiat 
verebilir.
* Ithal edilen tutkal ve plastik esasli macunlarin depoda uzun süre beklemesi 
halinde, % 2 nispetinde fire verebilir.
TUZ
* Çamalti tuzlasindan dökme olarak nakledilen ham tuzlarin (yükleme, nakil ve 
bosaltma) ameliyesi esnasinda % 0, 10 ; açikta depoda 15 ile 30 gün bekletilmesi 
esnasinda % 0, 2 nispetinde fire vermesi normaldir.
Ham tuzun yikanip, kurutulup, ögütülerek yemek tuzu haline getirilmesi sirasinda 
% 15-26 arasinda fire ve zayiat vermesi normaldir.
TÜL
* Sentetik iplik (polyester)' den dokunmus tülün ; kasar, top boyama, apre ve 
fiksaj terbiye safhasinda meydana gelebilecek fire oraninin uzamada ve 
kisaltmada % 1 nispetinde bulundugu anlasilmistir.
* Tül tül olarak alinip brode yapilmak üzere fabrikaya yollaniyor, brode yapimi 
için makinaya takiliyorsa, bu takma esnasinda kumaslarin hem baslangiç, hem de 
bitim yerinden 75' er cm bosluk meydana gelir. Bu bosluklardan dolayi da ortaya 
% 5-7 civarinda fire çikar. Sonuçta tülün brode yapilmasi esnasinda meydana 
gelen fire nispeti % 5-7 civarindadir.
UN
* Ecnebi maddelerden ari temizlenmis 100 kilo bugday imale sevk edilmeden önce 
kuru ve yas temizlenmesi esnasinda bugdayin bünyesindeki kirik miktarina göre % 
1/2 ile % 1, 5 arasinda fire verebilir. Bu kiriklar bilahare ecnebi maddenin bir 
kismi ile birlikte tavuk yemi olarak satilabilir.
Gida maddeleri tüzügüne göre temizlenmis (ecnebi maddelerden ari) 100 kg 
bugdaydan, bugdayin cinsine ve piyasa sartlarina göre :
a) 84/86 randimanli un imal edildiginde, takriben yukaridaki randimandan % 1/2 
asagi ve yukari un elde edilir.
Bakiye rutubet farki ile birlikte 101-101, 5' a kadar olan kismi kepek ve 
razmoldur.
b) 74/76 ile 80 arasindaki 5 ile 6 kilo (bon kalite) tabir edilen adi vasifta 
bir un elde edilir. Bakiye 80 ile 101-101, 5 kismi kepek ve razmoldur.
c) Bir de 65/70 arasinda randimanli ekstra ekstra kalite (lüks) börek ve baklava 
vs. yapilan un vardir. Bu un da takriben 10-15 arasinda (bon kalite) un elde 
edilir. Geri kalan kismi kepek ve razmoldur.
Randiman yükseldikçe unun kalitesi düser. Bu husus yukari da tafsilen 
belirtilmistir.
* Un' un satisinda fire sözkonusu degildir.
ÜZÜM
* a) Kutu, torba, paket vs. ambalajlara konmak üzere isletmelerde islem görmeyen 
üzümler bir sezonda % 1, 5' a kadar fire verir. 
b) Kutu, torba, paket vs. ambalajlara konmak üzere isletmelerde islem gören 
üzümler isleme esnasinda % 4' e kadar fire verir. 
- Bir mevsimlik islem görmüs üzümlerde fire nispeti % 4' e kadardir.
- Bir mevsimlik çekirdekli ve çekirdeksiz islem görmeyen üzümlerde fire nispeti 
% 1, 5' a kadardir.
- Bir mevsimden müteakip mevsime devredilen islem görmemis üzümlerin firesi 
yukaridaki orandan % 1; islem görmüs üzümlerin firesi ise, yukaridaki orandan % 
4 fazla olabilir.
- Iki mevsim bekletilen islem görmüs üzümler ise sekerlenme ve güvelenme 
sebebiyle % 3' e kadar ek bir fire verebilir. Topak üzümler hava sartlarina göre 
% 1' e kadar ek fire verebilir.
c) Üzüm isletmelerinde kutulama esnasinda kalburlardan çikan zenep çöpü ve 
kalburalti (çikinti) tabir edilen üzüm çöplerinin depolarda tekrar kalburlanarak 
degerlendirilmesinde % 15-20 arasinda fire meydana gelir. (25.07.1996/305 YKK)
VIDEO KASETI
* Video kasetiyle ilgili çogaltim, isi ile jelatinli paketleme ve dagitim 
sirasinda olusan kirilma, bant çizilmesi, fazla isinmadan dolayi evsafini 
kaybetmesi nedenleriyle meydana gelen kayiplarla isgili fire nispeti binde iki 
civarindadir.
YAG
* Bitkisel ham yaglarin tankerlerle yapilan nakliyatinda, zabitla tespit 
edilecek zayiatin disinda tanker cidarlarina yapisma ve hortum kullanilma 
nedeniyle, % 0-0, 5 civarinda fire verebilir.
LIKIT YAGLAR
* Plastik ve cam siselerde satisa sunulan sivi yaglarda delinme ve patlama 
sebebiyle binde on nispetinde fire ve zayiat olabilir. (19.12.1989 YKK)
TEREYAG
* 100 kg piyasa kremasindan ortalama 60-70 kg tereyagi alinabilir.
* Ithalat sirasinda tereyag % 2 fire verir. (13.06.1996/55 YKK)
* Islenmemis blok tereyaginda ambalajlama esnasinda % 5 civarinda fire olusur. 
(13.06.1996/231 YKK)
AYÇIÇEK YAGI
* Toptan varilli, tenekeli ve kolili pamuk yagi ile çiçekyagi satislarinda 
verilebilecek fire ve zayiat orani binde bes civarindadir.
* Ham ayçiçek yagi rafine edildigi zaman % 5-8 fire verebilir.
* Ayçiçek ve pamuk yagi (1, 2, 5, 10, 17 kiloluk) teneke ve varillerde tedarik, 
depolama ve satis sirasinda % 0, 5 civarinda fire verebilir.
* 1- 1970-1971-1972-1973 tarim yillarinda Trakya mintikasinda yetisen melez 
ayçiçeklerinden otomatik preslerle % 38-42 naturel yag, % 40-42 küspe elde 
edilmistir.
2- a) Hamyagda asit miktari ne olursa olsun % 1-1, 5 rutubet ve yabanci madde 
verilir.
b) Asit miktari 0, 50 ile 2, 5 olan yaglar, rafine edildiginde % 5-8 fire 
vermektedir. Ancak bu fireden % 2-4 yan ürün (asit yagi ) alinmaktadir.
3- Küspede sonradan meydana gelen gelen fire miktari; depolama sekli depolama 
zamani ve suhunete göre degisiklik gösterir.
a) Presyon sureti ile ayçiçeginden çikarilabilecek yag nispeti ortalama olarak % 
38 ile % 38, 5 
b) Presyon sureti ile ayçiçegi tohumundan elde edilecek küspe nispeti ortalama 
olarak % 38 ile % 40
c) Ayçiçegi tohumunun ambar firesi olarak nakliye firesi tarti farki ve rutubet 
firesi olarak ortalama % 1 ile % 1, 5
d) Ayçiçegi tohumunda imalat esnasinda çikabilecek ise yaramaz çikinti miktari 
bu tohumda ortalama olarak %2, 5 ile % 3 nispetinde yabanci madde 
e) Ayrica ayçiçegi tohumunda ortalama olarak %19, 5 ile % 17, 5 nispetinde kabuk 
çikabilecegi ve kabuklarin da umumiyetle fabrikalarda yakacak olarak 
kullanilabilecegi tespit edilmistir. 
* 1) 100 kg analizle ayçiçek tohumundan, 
a) Preslerle yapilan imalatlarda % 36-38 Naturel yag, % 45 küspe, % 10-12 kabuk 
ve % 5 fire elde edilir.
b) Ekstrasyonla yapilan imalatlarda % 39-41 naturel yag, % 50 küspe ve % 8-9 
arasinda kabuk elde edilir.
2) 100 kg nebati ham ayçiçek yagi rafine edildiginde, asgari 94 kg azami 96 kg 
rafine ayçiçek alinir. Asit yagi ve stearin miktarlari yagin asit miktarina göre 
degismektedir.
3) 1. Maddedeki imalat safhasinda fire miktari :
a) bendindeki imalatta % 3-4' tür.
b) bendindeki imalatta % 3-5' tir.
4) Rafine imalat sonrasi ambalajlama, depolama ve pazarlama safhasinda binde bes 
kadar fire ve zayiat verebilir.
SOYA YAGI
* Soya yaginin tankerlerle yapilan nakliyatinda zabitla tespit edilecek zayiatin 
disinda tanker cidarlarina yapisma ve hortum kullanilma nedeniyle % 0-0, 5 
civarinda fire vermesi normaldir.
* Orta kalitede yani 2asitlik ve 9-10 renge kadar olan 100 kg soya yaginin 
rafine edilmesi neticesinde, % 91, 5-92, 5 kg rafine vinterize soya yagi elde 
edilip, % 7, 5-8, 5 civarinda fire verilebilir.
ZEYTINYAGI
* 17-5-2-1 kiloluk teneke ambalajlardaki zeytinyaginin toptan satislarinda 
verebilecegi fire nispeti % 1' e kadar normaldir.
* Lambant (rafine olmayan) zeytinyaglarinin filitrelenmesi mecburiyeti 
oldugundan % 3' e kadar filitre firesi, istihsal bölgelerinden bölgeye 
nakliyesinde % 1-( 1/2-1-2-4-5-10-17 kg) lik teneke, plastik veya cam siselerin 
imlasindan (doldurulup ambalajlanmasindan) ötürü % 2 civarinda fire ve zayiat 
olabilir. 
* Zeytinyagi yaz aylarinda günes gören yerde teneke içinde uzun müddet kalirsa, 
kalitesinde düsme olur, yani asit miktari yükselir. Yüksek asitte kalitesine 
olumsuz yönde etki eder.
* Ithalat sirasinda zeytinyagi % 0, 5 fire verir. (7.3.96/55 YKK)
ASITLI YAGLAR VE DON YAGLARI
* Asitli yaglar ve don yaglarin nakliyesinde, depoda ve depodan müsteriye 
sevkinde uygulanacak fire orani % 1-2, ayçiçek küspesinde ise uygulanacak fire 
orani % 0, 5' dir.
YATAK
* Sünger yatak yapiminda % 8-10 civarinda fire meydana gelir.
YER KAROLARI
* Marley ve marley tipi karolarin ambalajsiz olarak gerek sehir içi, gerekse 
sehir disi nakliyatinda yüklenmesi ve indirilmesi sebebiyle % 1' e kadar, döseme 
esnasinda ise kenarlara isabet eden kesinti zayiati olarak da yine % 3-4 fire 
vermesi normaldir. (19.12.1989 YKK)
* Çini mozaik ve çimento karisimindan yer karosu imalatinda % 3 civarinda fire 
ve zayiat olabilir.
* Vinly asbet termoplastik yer karolari dösemesinde metrekareye ortalama 300 gr 
yapistirici konulabilir.
Ayni yer karolari dösemesinde % 3-4 civarinda fire ve zayiat verir.
* Her nevi marleyler, her nevi yer parkeleri, yer döseme tutkallari tatbikat 
esnasinda % 3-4 civarinda fire ve zayiat verebilir. (19.12.1989 YKK)
GAZBETON
* Gazbeton tabir edilen hafif beton yapi malzemzsi TS 453 standardina uygun 
olarak (Donatili gazbeton ve donatisiz gazbeton) olmak üzere iki türde ve 
muhtelif kalinlik ebadlar da imal edilmekte ve piyasaya sürülmektedir. 
Donatili gazbeton malzemesinde demir techizat mevcuttur. Mezkur malzemeler Ytong 
San. A.S. Fabrikalarinda imal edilerek, özel paletlerle depo edilmekte ve 
kamyonlara paletlerl üstünde forkliftlerle, donatisizlar bazi ahvalde bilhassa 
Istanbul disina sevkiyatta elle paletsiz yüklenerek müsterilere 
sevkedilmektedir. Malzemenin depolanmasi, nakliyesi, tahmil ve tahliyesinde 
dikkat gösterilmemesi halinde, tuglalarda oldugu gibi, gazbeton malzemesinde de 
kirilma meydana gelebilir. Ancak, bu zayiatin malzemenin kalinligina, 
depolanmasina, vasitalara yüklenmesine, nakliye ve mesafesine, yol durumuna ve 
vasitadan indirilmesinde gösterilecek dikkate bagli bulunmaktadir.
* Ayrica gazbeton malzemesinin imalat safhasinda, pazarlanmasinda, 
alim-satiminda ve santiyede kullanilmasi safhasinda da zayiat miktar ve 
nispetlerinin degistigi, bu unsurlar nazari dikkate alindigi takdirde gazbeton 
yapi malzemesinin alim ve satimiyla istigal eden firmalarda;
Donatisiz gazbeton malzemelerindeki fire nispeti; % 1 ile % 5, 
Donatili gazbeton malzemelerindeki fire nispeti azami % 3 olabilir.
YUMURTA
* a) Yumurta buzhanelerde muhafaza edilip satisa çikarildigi zaman, toptan ve 
perakende satislardaki fire orani % 8-10 arasindadir.
b) Piyasadan mübayaa edilip, viyollerde toptan ve perakende satilan yumurtalarda 
fire oranlari ilkbahar, sonbahar ve kis aylarinda % 8, yaz aylarinda ise, çatlak 
ve çürüklük sebebi ile % 10' dur. (23.07.1998/31 YKK)
ZEYTIN
* Antalya menseli taze zeytinlerin salamura edilip yenebilir hale dönüsünceye 
kadar geçen devre zarfinda verebilecegi azami fire nispeti % 18, asgari fire 
nispeti de % 12' dir.
* Zeytin firesi umumiyetle mevsime, zeytinin menseine, kalitesine , mahsul 
senesine, ambalaj sekline ve bekleme müddetine göre degismektedir. Bu sebeple 
bahis konusu zeytinlerin küfeli toptan satislari esnasinda yaz aylarinda 
takriben (2-3 ay) % 6 ile % 8, kis aylarinda ise % 4 ile % 6 nispetinde fire 
vermesi normaldir.
* 1) Gemlik, Mudanya, orhangazi, Trilya, Aydin, Akhisar zeytinlerinde tuzlanip 
depolanma esnasinda % 10' a kadar fire ve zayiat olabilir. Edincik ve Antalya 
bölgelerinde yetismekte olan su zeytinlerinde ise ayni muamele esnasinda bu 
oranin % 15' e kadar çikabilmesi normaldir.
2) Salamura zeytin havuzdan çikarilip ambalajlanma yerine gelene kadar geçen 
zaman içinde % 3' e kadar fire ve zayiat verebilir.
* Salamura siyah zeytinin toptan ve perakende satisinda verebilecegi fire orani 
% 1 civarindadir.
* Zeytinin 100-250-500 gr.lik ufak ambalajlanmasinda % 5' e kadar fire ve zayiat 
olabilir.
Yaz aylarinda, naylon torbalar içindeki, sandiklarda muhafaza edilen zeytinlerde 
kurtlanma ve küflenme olabilir. Bu da kaliteyi düsürür.
* TS 774' e tabi zeytinin imalatçi firmadan satin alinip, toptanci sifati ile 
veya o firmanin bayisi durumunda bulunan toptanci tüccarin pazarlamasi esnasinda 
hasil olabilecek yillik fire orani % 1' dir. % 1' in üzerinde bir fire orani 
ise, ancak ekspertiz yolu ile tespit edilebilir. (06.03.1997/66 YKK)
ZIL
* Bateri zili, orkestra zili ve bando zili üretimlerinde meydana gelebilecek 
fire orani % 10-12 civarindadir.
SABUN
* 1- beyaz sabun çuvalli ambalaj nakliye firesi % 2, çuvalli ambalaj ile depoda 
muhafaza firesi ( alti ay ) için % 4, perakendeci firesi ( nakliye firesi dahil 
) % 10' a kadar olabilir.
2- Ikinci nevi ise pirine sabunlarinda, yukaridaki nispetlerden % 1 daha fazla 
fire kabul edilebilir.
* Perakende satista arap sabunu % 4, sabun tozu % 15 civarinda fire ve zayiat 
verebilir.
ÇAMASIR SUYU
* En iptidai tarzda, beton havuzda insan gücü ile HYPO CLORID karistirilarak 
yine hortumlarla basit sekillerde siselere doldurulan çamasir suyunun bu tür 
imalatinda HYPO CLORID hammaddesinin % 0, 2 nispetinde fire ve zayiat vermesi 
normaldir. 
* Çamasir suyu ana solisyonu; nebati maddelerden yapilmis çamasirlari temizlemek 
ve beyazlatmak için kullanilan ve alkali hipoklorit halinde aktif klori, bazen 
de sodyum perborati ihtiva eden solisyonlardir.
Çamasir sulari ana solisyonunun litresinde 20 gr' dan az aktif klor 
bulunmamalidir. Perborati ihtiva edenlerin litresinde 50-100 gr sodyum perborat 
bulunabilir.
Çamasir sulari ana solisyonunun 40 misline sulandirilmasiyla elde edilen 
solisyonun alkalitesi (NaOH hesabiyla) binde 5' I geçmemelidir.
TENCERE
* Düdüklü tencere : Ana hammaddesi alüminyum disk olan düdüklü tencere 
imalatinda % 2 nispetinde fire ve zayiat olabilir.
FAST-FOOD
* Fast-Food yiyecek ve içecek satisi yapilan yerlerde, satisi yapilan mamüllerin 
verebilecegi fire oranlari asagidadir:
Salatalar: 
Mevsim salatasi % 22
Meyve salatasi:
Portakal vb. % 45-55
Elma vb. Açik renkli meyvelerde % 20-30
Çilek, visne vb. % 20
Tatlilar:
Kabak Tatlisi % 25 (06.02.1997/YKK)
Pizzalarda uygulanacak fire orani % 5' dir.(06.02.97/YKK)
FERMUAR VE DÜGME
* Blucin pantalon imalatinda kullanilan fermuarlarin tas-yikama esnasinda % 3 
ile % 5 arasinda degisen fire vermesi normaldir.
* Ithal mali fermuar ve dügmelerin konfeksiyon atölyelerinde kirilip, bozulmasi 
sonunda % 1 ile % 2.5 arasinda fire vermesi normaldir.
* Her nevi sentetik ve tabii maddelerle yapilabilen dügme, çitçit ve toka gibi 
mamüllerin nakliyesi, alicilara numune olarak verilmesi (kartela yapimi) vb. 
gibi islemler esnasinda meydana gelebilecek fire orani % 1 civarindadir.
* Fermuar kullanilan polyeser iplik, naylon monofilament iplik, fitil ( kort), 
asetik asit, sertlestirici, parlatici, inceltici, hidrosülfit, polipropilen 
film, üst durdurucu, alt durdurucu ve kopça gibi hammaddelerin kullanim 
miktarlari ve dokuma, boyama, apreleme ( ütüleme), santimleme kesim ve son 
mamülde olusan fire oranlari asagiya çikarilmistir:
FINDIK
* Findigin depolanmasinda mütevellit % 1-5 fire vermesi normaldir.
Kabuklu findik kirma firesi : % 2-3
Iç findik bekleme firesi : % 5
Nakliye firesi : % 2
* Findikta tabiat sartlarina göre ( meteorolojik durumlar, hava sartlari, arazi 
durumlarina göre) yillara ve bölgelere göre % 38-54 arasinda randiman verimi 
olur. Kabuklu findigin iç findik durumuna getirilme isleminde % 3 oraninda fire 
verilir. ( 22.04.1996/143 YKK)
* Kabuklu findiklarin iç findiga dönüstürülmesinde % 50 oraninda randiman ve 
fire uygulanabilir; yani 100 kg. Kabuklu findik temizlendikten sonra 50 gr. Iç 
findiga dönüstürülebilir. ( 05.12.1996/540 YKK)
FOLYO
* MDF üzerine PVC folyo kaplama esnasinda, % 15-20 arasinda fire meydana gelir.
FOTOGRAF
* Renkli fotograf basimindaki fire orani % 15 nispetindedir. 
* Otel fotografçiligi dalinda faaliyet gösterenler satis islemi esnasinda % 40 
civarinda fire verebilir.
* Yurt disindan ithal edilerek satisi yapilan, 37.01./37.02/37.03 ve 37.07 GTIP 
no.lu fotograf film, kagit ve ilacin ticari fire oranlari asagida hizalarinda 
gösterilmistir.
G.T.I.P. No.su
37.01 % 1.5
37.02 % 1.5
37.03 % 2
37.07 % 5
* Asagida dökümü yapilan yedek parçalardaki fire oranlari % 1, 5 ile % 2 
civarindadir. ( 07.08.1997/207 YKK)
- Control Strip ( Levhalar ve filmler)
- Super Condition Tablet ( Digerleri)
- Hose ( Digerleri)
- Extract Leader Tape ( Digerleri)
- Splicing Tape ( Digerleri)
- Film Sleeve (Polivinil klorürden Olanlar)
- Repl. Tank ( Digerleri)
- Cap Measuring ( Digerleri)
- Washer / Pad / MSW / Pump Head ( Digerleri)
- Grip / MSW Assy / Tank / Silicon Belt
- Rubber Elbow / Rubber ( Digerleri)
- Belt ( Transmisyon Kolanlari)
- Rubber / Cushion Rubber ( Digerleri)
- Photo Book Glue ( Plastik emdirilmis sivanmis mensucat)
- Molton ( Digerleri)
- Mirror Box ( Sadece kesilmis olanlar)
- Chain ( Tranmisyon zincirleri)
- Ring / Holder Ring ( Digerleri)
- Spring / Spring extension / Leaf Spring ( Digerleri)
- Cutter / Sgueegee Blade ( Kagit kesmeye mahsus olanlar)
- Cut / Sort Punch Unit ( Kagit kesmeye mahsus olanlar)
- Pump / Pump Assy ( Digerleri)
- Fan / Motor Fan / Fan Assy ( Aspiratörler)
- Mechanical Filter Assy ( Digerleri) 
- Chemical Filter ( Digerleri) 
- Air Filter ( Havanin filtre edilmesi veya aritilma. Için mak. Ve cih.)
- Dryer Filter ( Havanin filtre edilmesi veya aritilm. Için mak. Ve cih.)
- Photo Book FMB-50 ( Kapak takma makina ve cihazlari)
- Valve / Float Switch / Float ( Digerleri)
- Gear / Gear Head / Idler Gear ( Sürtünme dislileri ve disli sistemleri)
- Screw / Sprocket / Fork / Pulley ( Sürtünme dislileri ve disli sistemliri)
- Knob / Gear Assy / Set Screw ( Sürtünme dislileri ve disli sistemleri)
- Shutter Release / Partitioner ( Sürtünme dislileri ve disli sistemleri) 
- Feed Screw Assy / Sleeve ( Sürtünme dislileri ve disli sistemleri)
- Wind-Up Dial / Rulley ( Sürtünme dislileri ve disli sistemleri)
- Motor Assy ( Digerleri)
- GX Battery Charger ( Akü sarj ediciler)
- GX Battery Pack ( Batarya Bloklari) 
- Battery Contact ( Batarya aksami)
- Heater ( Digerleri)
- Fuse ( Digerleri)
- Relay ( Anma akimi. 2 A.I geçmeyenler)
- Switch / Switch Assy ( Mikro anahtarlar)
- Switch Case Assy ( Mikro anahtarlar)
- Harness ( Digerleri)
- Print Lamp / Lamp ( Gerilimi 100 Voltu geçmeyenler ( Lamba))
- Photo Interrupter / PCB / MC PCB ( Fotodiyotlar, Fototransistörler)
- Detector Maw / Det. Carrier ( Fotodiyotlar, Fototransistörler)
- Chip CPU Assy / Encoder PCB ( Fotodiyotlar, Fototransistörler)
- Lens Motor Assy / PCB Assy ( Fotodiyotlar, Fototransistörler)
- AF Relay FPCB / Charging PCB ( Fotodiyotlar, Fototransistörler)
- Trigger PCB / CPU PCB ( Fotodiyotlar, Fototransistörler)
- Charging PCB Assembly ( Fotodiyotlar, Fototransistörler)
- Selenoid Assy ( Faslin herhangi bir yerinde belirtilmeyen makinalarin 
elektrikli aksam ve parçalari)
- Cluster Lens / GX Lens 125 mm. ( Camdan olanlar)
- Glass / Objective Lens ( Camdan Filtre)
- GX 680 Body ( Fotograf Makinasi ( Makina))
- GX Magazin 220 / RC Release 5 M. ( Digerleri)
- GX Angle Finder / Extension Rail ( Digerleri)
- Wide Belows / Long Belows ( Digerleri)
- GX Hood GX 65 / 80 Lenses ( Digerleri)
- GX LF Lens Board Adapter ( Digerleri)
- GX AE-Finder FL / Maquette ( Digerleri)
- Camera Back Assy / LCD Panel ( Digerleri)
- Top Cover Assy / Lens Mask Assy ( Digerleri)
- Bat. Comp. Cover Assy / Lens Assy ( Digerleri)
- AF / Viewfinder Assy / Lever Assy ( Digerleri)
- LCD Holding Framel Assy ( Digerleri)
- Light Shielder / Pan. Mode Switch ( Digerleri)
- Zoom Drive Assy / Spool / Spacer ( Digerleri)
- Back Cover Assy / AF Led Window ( Digerleri)
- Battery Label / Camera Back ( Digerleri)
- Flash Assembly / Shutter Release ( Digerleri)
- Mechanism Chassis Assy ( Digerleri)
- Self-Timer Window / Front Window ( Digerleri)
- Master Lens Assy / Bottom Plate ( Digerleri)
- Main Capacitor / Lock / Flash Assy ( Digerleri)
- XENON Tube / Dx Control Assy ( Digerleri)
- SF Contact Assy / Pressure Plate ( Digerleri)
- Film Chamber Door / Stop Lever ( Digerleri)
- Reflector Care / Myler Tape ( Digerleri)
- Pawl / Rewind Shaft Assy / Protector ( Digerleri)
- Exposure Counter Window / Shaft ( Digerleri)
- Sprocket Shaft / Front Window ( Digerleri)
- Lens Cover Assy / Back Cover Assy ( Digerleri)
- LCD Panel / LCD Holder / Prism ( Digerleri)
- Lensler / objektif Körügü ( Digerleri)
- Cam Pin / Helicoid Barrel ( Digerleri)
- Viewfinder Body / CSD / Seal ( Digerleri)
- CDS Lens / Panaroma Led ( Digerleri)
- PSD Shielding Plate / Cam Plate ( Digerleri)
- Hinge Shaft / Module Assy / Washer ( Digerleri)
- Clic Plate / Photo Dioder / Resistor ( Digerleri)
- Adhesive Tape / Zoom Button ( Digerleri)
- Oscillation Transformer / PSD ( Digerleri)
- Light Shielder Plate / Base Plate ( Digerleri)
- Panaroma Lock Button ( Digerleri)
- Metal Fixture / Zener Diode ( Digerleri)
- Printer Control Set / Guide ( Digerleri)
- Print Head / Bracket / Ratainer / Shaft ( Digerleri)
- FA Conversation Kit / roller ( Digerleri)
- Roller Molleton / Guide / Sensor ( Digerleri)
- HTC II PCB / Sensor PCB ( Digerleri)
- ACCS 200 / Diffusion Plate ( Digerleri)
- Arm / Film Leader / Pin / Trigger / Spool ( Digerleri)
- Lens Mount / Main Capacitor ( Digerleri)
- Support Shaft / Front Cover Assy ( Digerleri)
- Cover / Keyboard / Strap / Holder ( Digerleri)
- Plate Side / Rod Leftroll / LCD Unit ( Digerleri)
- Dot Printer Assy / Rack Assy ( Digerleri)
- Keytop / Nose Assy B / Conector ( Digerleri)
- Elbow / Label / Body / Support ( Digerleri)
- Ring Retaining FP560B ( Digerleri)
- PCB Black Shutter / Housing / Rest ( Digerleri)
- Carrier Mask / Diffusion Box ( Digerleri)
- Floating Switch ( Digerleri)
- Thermostat ( Elektronik) ( Elektronik Olanlar)
- Thermostat ( Elektronik) (Digerleri)
- Light PCB ( Digerleri)
- Thermistor ( Elektronik-elektrikli olanlara ait olanlar)
- Reflector / Mirror ( Digerleri)
- Ink Ribbon ( Makina veya cihazlar için mürekkep veya boyayici maddeler 
emdirilmis olanlar.)
* Matbaacilikta kullanilan grafik filmleri ve kimya malzemeleri ile baski islemi 
gerçeklestirilen banyo makinasi, yine matbaacilikta kullanilan hassas levhalar ( 
kaliplar)'in ticaretinde fire yoktur. ( 13.08.1997/404 YKK) 
FOTOGRAF FILMI
* Fotograf filmi yikama ve kagida tab etmedeki fire ve zayiat orani % 15'tir.
Fuji kart baski, Fuji film yikama, fotograf ve FV-10 Imager makinalarinda fire 
yoktur. ( 07.08.1997/207 YKK)
FOTOKOPI KAGIDI
* A4 fotokopi kagidinin 21 x 29, 7 ebadina dönüstürülmesindeki fire orani; % 4, 
5 ila 5'I bulmaktadir.
FOTOKOPI SARF MALZEMESI
* Fotokopi makinalarinda kullanilan toner, developer ilaçlari ile durum isimli 
hassas fotokopi yedek parçalarinin kirilma, parçalanma ve akmasinda dolayi 
verebilecegi fire nispeti % 4 civarindadir. 
GAZ
* Frigen-11, Frigen-12, Frigen 22, Freon 12, Freon 22, SUVA 134 A gazlarinin, 
aliminda ya da ithalatinda tesislerdeki depolara bosaltilmasinda % 2; 
Müsterilerin 13, 5 ila 100 kg.'lik tüpleri ile 1000 kg.'lik tanklara 
doldurulmasinda da % 2 oraninda fire verebilir. ( 31.10.1996/477 YKK)
GAZETE
* Gazete ve mecmua birinci el bas bayiliginden dagitim esnasinda meydan gelecek 
firenin tespitinde birçok etkenler rol oynamaktadir.
1- Baskiyi yapan makinalarin özellikle ( numaratör hatalari) nedeniyle 50'lik 
desteler 46-47-48-49 adet olarak paketlenebiliyor.
2- Nakliye esnasinda meydana gelebilecek kayiplar ve yipranmalar. 
3- Paketler genellikle gece dagitildiginda birakildigi yerde vukua gelebilecek 
çalinma olaylari.
4- Yine paketlerin birakildigi yerde islanma olaylari ( ani yagmurlar nedeni 
ile).
5- Paketleme esnasinda meydana gelebilecek kaçaklar.
6- Iadelerin alinisi esnasinda meydana gelebilecek kaçaklar.
7- Yayinevlerine iadesi tesliminde daha önceden yapilmis mucibi günü geçmis 
yayinlarin çikmasi.
8- Ulasim esnasindaki muhtemel trafik kazalarinin doguracagi zararlar vb. Bütün 
bu hususlar gözönünde bulundurularak fire nispeti % 2 civarinda olabilir.
FASULYE
* 1) Bekletilmeden toptan satislarda fasulyenin fire durumu, yetistirildigi 
bölgeye göre degisik durum arzeder. Karadeniz havalisi ( Düzce ve Adapazari 
dahil) mahsulü yumusak fasulyede fasulyede % 1-2 nispetinde fire olur. Anadolu 
havalisi mahsulü olan sert fasulyede fire olmaz
2) 1 yil bekletildikten sonra yapilan toptan satislarinda 
a) Karadeniz havalisi mahsülünde % 3-4, 
b) Anadolu havalisi mahsülünde % 2 nispetinde fire olur.
* Dermason Fasulye: Paketleme esnasinda % 1 nispetinde fire verebilir.
* Kalburlanma esnasinda fasulyede % 3-4 nispetinde fire olur. ( 19.12.1989 YKK)
YESIL MERCIMEK
* 1) Bekletilmeden toptan satista fire söz konusu degildir.
2) 1 yil bekletilmesi halinde % 1 fire olur.
* Yesil ve Kirmizi Mercimek; paketlenmeleri esnasinda % 1 ile % 2 arasinda fire 
verebilir.
* Kalburlanma esnasinda yesil mercimek, Ankara havalisi mahsulünde % 6-8, Yozgat 
ve Kayseri havalisi mahsulünde % 3-5 nispetinde fire olur. ( 19.12. 1989 YKK)
NOHUT
* 1) Bekletilmemesi halinde fire sözkonusu degildir.
2) Bir yil bekletilmesi halinde % 1 fire olur. 
Kalburlanma esnasinda % 3-4 nispetinde fire verir.
Paketleme esnasinda % 1 nispetinde fire dogabilir. 
Nakliye firesi % 0.5
Rutubetli yerlerde nohutta kilo artisi olur, fire vermez.
Elemede nohut ve mercimek % 7 oraninda fire verebilir. ( 19.12.1989 YKK)
PIRINÇ
* % 1 bos çuval darasi kaydi, % 2'si paketlenirken olmak toplam % 3 nispetinde 
fire verebilir. 
* Kalburlanmasi esnasinda; pirinç arizi halde kalburlanir, içindeki fire durumu 
degisir. % 5-10 nispetinde olur.
* Kirik pirinç: % 1 çuval darasi kaydi, % 1'I de paketleme esnasinda olmak üzere 
% 2 nispetinde fire verebilir. ( 19.12.1989 YKK)
BULGUR
* Paketlenmesi sirasinda % 2 nispetinde fire verebilir. ( 19.12 1989 YKK)
BARBUNYA
* Paketlenirken % 1 nispetinde fire verebilir. ( 19.12.1989 YKK)
GÖMLEK VE PIJAMA
* Gömlek ve pijamalarin kesimi, dikimi esnasinda dogabilecek fire nispeti, 
kumasin cinsine, enine, çizgili veya ekoseli olmasina göre % 10 ile % 15 
arasinda degisiklik gösterir. 
* Yazlik veya kislik modeller, beden numaralari, kumasin ekoselerinin büyüklügü 
ve desenleri, ayrica kumasi üreten fabrikalarin kalitelerinden dolayi, kumasin 
sakat çikma oranlari gömlek imalatindaki metrajlari etkiler, netice itibariyle 
günümüz modasina göre ortalama olarak uzun kollu gömlegin 2 m. 80 cm., kisa 
kollu gömlegin ise 2 m. 40 cm. üzerinden hesaplanmasi uygundur.
GÖZLÜK CAMI VE ÇERÇEVESI
* Gözlük cami ithalinde : % 2-3
Gözlük çerçevesi toptan satisinda : % 2
Gözlük cami toptan satisinda : % 2 
Gözlük çerçevesi ithalinde : % 2
nispetinde fire vermesi normaldir.
Gözlük cami ve çerçevesi için kabul edilen fire her envanterde ( yil sonu 
yapilan sayim) nazari itibare alinir.
* 1) Gözlük camlarinin yurt içinde muhtelif sebeplerle yapilan nakil ve 
paketleme dolayisiyle fire nispetinin % 5-6 civarinda, 
2) Gözlükçülerin perakende satislarinda, camlarin kesilerek çerçeveye monte 
edilmesi için yapilan çesitli isçilik safhalarinda ortalama fire nispetinin % 20 
civarinda olmasi normaldir.
* Gözlük çerçevesi: Isçilik esnasinda % 15 nispetinde fire çikmaktadir. ( 
19.12.1989 YKK)
GÜL YAGI
* Müstahsillerden alinan gül yaginin ihraci için yapilan filtraj ve bunlarin 
muhtelif ölçülerdeki ambalajlanmasi sirasinda gülyagi % 2'ye kadar fire 
verebilir.,
GÜMÜS
* Ham gümüs olarak tepsi, tabak, sekerlik, vazo, samdan, kasik vs. fason 
yaptirildiginda polisaj esnasinda % 4 ile % 6 civarinda fire ve zayiat meydana 
gelebilir.
HALAT
* Katranli halat ( korda) depoda bekletilme süresinde ilk 6 aylik devrede % 7 
ila % 10 civarinda fire verebilir. Bu süre sonunda kordanin tamamen kurumus 
olmasi nedeniyle herhangi bir fire ve zayiat vermesi mümkün degilder.
HAYVAN YEMLERI
* Asagida isimleri yazili hayvan yemlerinin satin alinmasindan, isletmeye 
gelinceye kadar satilmasi sirasinda meydana gelebilecek fire oranlari 
hizalarinda gösterilmistir.
Razmol : % 0.3 
Kepek ( kirmizi) : % 0.3
Kepek ( kuru) : % 0.1
Kepek ( çiplak) : % 0.7
Kepek : % 0.3
Yagli küspe : % 0.5
Arpa : % 0.2
Yulaf :% 0.2
Kirinti : % 0.2
Kirma : % 0.2
Toz : % 1
Keten küspesi : % 2
Tavuk yemi pelet : % 0.3
Piliç yemi pelet : % 0.3
Civciv yemi pelet : % 0.3
Süt inegi yemi pelet : % 0.3
Civciv yemi toz : % 0.2
Piliç yemi toz : % 0.2
Tavuk yemi toz : % 0.2
Ex.Ex. Un ( çuval) : % 0.2
Lux un ( çuval) : % 0.2
Tekkulak ( kirmizi) : % 0.3
Süt inegi yem toz : % 0.2
Ancak bunlar normal firelerdir. Nakliyenin yapildigi vasita, ambalajlama ve 
nakil esnasinda gösterilen ihtimama göre normal fire nispetlerinde degisme 
olabilir.
* Yem sanayiinde hammadde olarak kullanilan baliklar hamsi ve istavrittir. 
Hamsinin fire orani ortalama % 70, istavritin fire orani ortalama % 85'tir.
Kemik ise, hayvan yemi haline gelinceye kadar % 40-50 civarinda fire verebilir.
* Konserve ve kuru kedi köpek mamasinda fire orani % 0.5, maksimum % 1'dir.
* Kus yeminin ithalat ve paketlemesinde kabul edilebilecek fire orani % 4-5'dir.
HAZIR BETON
* Hazir beton imalatinda fire 3 maddede vardir. Bunlar; 
1-) Çimento % 3 ( su yediginde)
2-) Ince agrega % 6 ( ince kum-micir karisimi esnasinda)
3-) Kaba agrega % 4'tür. ( kaba kum-çakil karisimi esnasinda.)
* 1 m3. Beton imalatinda kullanilabilecek malzeme miktarlari; 
B - 160
0.500 m3. Kum
0.350 kg. Çimento
0.750 m3. Çakil
125 Litre Su
B - 225
0.530 m3. Kum
0.350 kg. Çimento
0.720 m3. Kirmatas
125 Litre Su
Grobeton
0.580 m3. Kum
0.250 kg. Çimento
0.810 m3. Kirmatas
125 Litre Su
(18.10.1996/459 YKK)
KÜSPE
* Istihsal edildigi ilk ayda % 3, müteakip aylarda % 1-1, 5 arasinda, mal ayni 
yerde kalip üzerinden bir yaz geçerse % 5'e kadar fire verir. Ancak bütün yekün 
nispeti % 10'u geçmez.
ÇELTIK
* Çeltik harmandayken hava sartlarinin müsait gitmemesinden ötürü islanan 
çeltikler kurutulduktan sonra % 15-25 oraninda fire verir ve eski durumuna göre 
evsafindan kaydedilecegi için, alacagi sekle göre degeri de % 20-40 oraninda 
düser. 
HURDALAR
* Hurda emtianin oksidasyon ( pas) kurum, toprak ve kireçlenme, yükleme, 
bosaltma, nakliye vs. asagida bildirilen durumlar neticesi verebilecegi fire 
nispetleri:
1- Hurda bakir ( mutfak esyasi, tencere, kazan vs.) % 1, 5-2
2- Hurda alüminyum ( mutfak esyasi, tencere, kapkacak, otomobil karoserlerinden 
ve muhtelif motor ve makinalarindan çikma) % 1, 5-2
3- Hurda sari ( pirinç) ve tornadan çikma sari talas % 1-1, 5
4- Hurda kizil ( bronz) ve tornadan çikma kizil talas % 1-1, 5
5- Hurda pik ( döküm) % 1
6- Hurda teneke ( çöplükten toplanmis, muhtelif teneke, boya ve konserve 
kutulari) % 5
7- Hurda demir % 2
8- Hurda kursun % 1, 5
9- Hurda çinko % 2, 5
10- Hurda antimuan ( ordubozan) % 5
11- Hurda akü % 5
12- Hurda naylon ( plastik ayakkabi eskileri) % 7
* Teneke hurdasi, çelik ve pik talasi, köylü toplama hurdasi kaporta parçalari, 
eski sobalar, eskimis variller ve ithal hurdalari ark ocaklarinda islenmek üzere 
fabrika dahiline gelinceye kadar ve fabrika dahilinde asagidan hizalarinda 
gösterilen miktarlarda fire verebilir. 
1) Bosaltma, yükleme ve tasima firesi % 01
2) Tufal firesi % 02 
3) Stoktaki hurdalarin oksidasyon firesi % 02
4) Topraga karisma firesi % 01
5) Ocaga geri verme firesi % 01
6) a) Imalat firesi % 01
b) Metal olmayanlarda ( plastik, çöp, paçavra) % 03
* Sökülen gemiden çikan makina krankinin kesin firesi % 15'dir.
* Hurda cam kiriginin kuru kirma ve yikama asamalarinda uygulanabilecek fire 
orani % 3 ile % 5 arasinda, ayiklama asamasinda uygulanacak fire orani ise 0/006 
( Binde alti)'dir. (28.05.1998/978 YKK)
HURDA DEMIR
* 1) Hurda demirin dis kenarlarinin uygun pres ve makas kullanilarak kesilmesi 
sirasinda arta kalan parçalarin sekil ve büyüklügü çok degisik olacagi cihetle 
ortaya çikacak arayis hakkinda her vakit geçerli bir rakam verilmesi mümükün 
degildir. Her parti hurdanin ayri incelenmes gerekir.
2) Kenarlari uygun pres ve makas kullanarak kesilen saçlarin soguk düzeltilmesi 
sirasinda silme amelyesinde kayda deger bir fire söz konusu degildir. 
3) Sicak haddeleme suretiyle silme yapildiginda:
a) Hurda demirin üzerindeki oksit tabakasi kalinligina bagli olarak degismek 
üzere % 10 civarinda tufal firesi ortaya çikar.
b) Standart boyda ( 6 mt) imalata tesebbüs edildiginde % 15-20 civarinda iskarta 
çikabilir. Bu artik demirler esas demir fiyatinin 1/3'üne satilabilir ve izabede 
degerlendirilebilir.
4) Saç levhalarin depoya alinisi ile satisi sirasinda normal sartlar altinda 
ortaya bir fire çikmaz. Sadece tarti farki olabilir. 
* Insaat demiri, kalin saç, profil, mil gibi hurda demirler imalatta 
kullanilmadan satilirsa % 1 ila % 2 nispetinde fire ve zayiat verir. Imalatta 
kullanilirsa bunun tespiti imkansizdir. Çünkü % 5 fire ve zayiat verdigi gibi 
imalatin sekline göre % 25 hatta % 40 dahi fire ve zayiat olabilir. Imalattan 
artan fire halindeki hurda demirler hurda bedelinden % 30 eksigine 
degerlendirilir.
HURMA
* Hurmanin nakliye aninda % 6 civarinda fire ve zayiat verebilecegi tespit 
edilmistir.
ITRIYAT
* Sampuan, jöle, saç kremi ve el kremi üretiminde uygulanacak fire orani % 
6'dir.
* Ithalat sirasinda sampuan % 0, 5; kozmetik % 0, 5; günes yagi % 0, 5 fire 
verir. ( 07.03.1996/55 YKK)
KUM TOZU
* Cam sanayiinde kullanilan kum tozu mutlaka paketlenmis ambalajlar halinde 
nakledilir. Kum tozu, sifir rutubetli (kuru) oldugu takdirde gemi ile nakliye 
esnasinda binde bir civarinda fire dogabilir. 
% 5 rutubetli ( yas) oldugu takdirde nakliye esnasinda % 1-1, 5 civarinda, 
gemiden tahliyesi sirasinda kepçe, vb. ambalaji zedeleyici aletler kullanilmis 
ise % 3'e varan fire dogabilir.
IÇ ÇAMASIRI
* Fanila, don, kaskorsenin disarida yaptirilmasinda kasar ve ütü firesi % 3 ila 
% 6, konfeksiyon firesi % 10 ila % 20 oraninda olmasi normaldir. Sakat 
durumlarda ise kumasin dokundugu makina ve kullanilan iplige göre degisir. Bu 
miktar piyasada % 5 ila % 10' a kadar kabul edilir.
* Pamuk ipliginden fanila imal edilirken numaralari asagida belirtilen pamuk 
iplikleri hizalarinda gösterilen miktarlarda fire ve zayiat verebilir.
6/ 1 no' lu iplik ortalama % 6-7
12/ 1 no' lu iplik ortalama % 5-6 
16/ 1 no' lu iplik ortalama % 5-6
20/ 1 no' lu iplik ortalama % 5-6
24/ 1 no' lu iplik ortalama % 4-5
30/ 1 no' lu iplik ortalama % 4-5
36/ 1 no' lu iplik ortalama %4-5
40/ 1 no' lu iplik ortalama %4-5
50/ 1 no' lu iplik ortalama %3-4
IÇKILI LOKANTA
* Içkili ve müzikli bir lokantada içki ve yemek firesi mevcuttur.
1- Hazirlanan mezelerin yenmeyip bozulmasi, 
2- Bazi müsterilerin parasini ödemeden kaçmasi, 
3- Çarpisma sebebiyle bardak kirilmasi, içkilerin dökülmesi, 
4- Bazi sebeplerle müsterilerin iadesi, vs. sebeplerle yemek firesinin % 5-8, 
içki firesinin ise % 5-10 arasinda olmasi normaldir.
* Içkili lokantalarda mesrubat, içki ve diger içecekler isyerine tasinma, servis 
vs. nedenlerle % 8-12, her türlü yiyecek maddesi isyerine tasinma servis vs. 
nedenlerle % 7-10 fire ve zayiat verebilir.
ILAÇ
* Ilaç imalatinda kullanilan talk, nisasta, stearede de magnezi ve ispirto 
(alkol) meydana gelebilecek fire miktarlari asagiya çikarilmistir. 
Talk için % 2 
Nisasta için % 2
Stearde de magnezi için % 2
Ispirto (alkol) için % 8-10
nispetinde fire verebilir.
INSAAT MALZEMESI
* Kum, çakil, torba kireç, tugla, asmolen, briket ve künk, depolama dahil satis 
mahalline kadar asgari ve azami: 
Kum, çakil % 5-6
Torba kireç % 2-3
Tugla, asmolen, briket, künk % 2-4
nispetinde fire verebilir.
* Marley, keten ve katranli salmaztra malzemelerinin islemler sirasinda verdigi 
fire ve zayiat nispetleri asagiya çikarilmistir.
Marley % 11
Keten % 5
Katranli salmaztra % 5 civarindadir.
* Insaat sektöründe faaliyet gösteren firmalarin kullandiklari tugla, ve 
kiremitin;
a) Fabrikalardan insaat mahalline intikali sirasinda olusan tasima firesi % 2, 
b) Sözkonusu malzemelerin insaatta kullanilmasi sirasinda olusan döseme firesi % 
8 civarindadir.
KIREÇ
* Ögünmüs kireç toptan satislarda % 5, perakende satislarda % 10 civarinda fire 
ve zayiat verebilir.
KIREMIT
* Kiremitin depolama ve satisindan mütevellit verebilecegi zayiat nispeti % 8' e 
kadar normal kabul edilebilir.
* Imal edilen tugla, kiremit ve asmolenlerin imalatinda % 10, fabrika ve 
depolardan magazaya nakili esnasindaki zayiat delikli tugla, kiremit ve 
asmolenlerde % 6, dolu ve presse tuglalarda ise % 3' e kadar normal kabul 
edilir. 
Nakliyeden mütevellit zayiat tatbikat ve teamüle göre daima aliciya aittir. 
Toptan ve perakende satislarda, depolama zayiati % 5' e kadar normaldir.
KUM
* Deniz veye dereden çikarma, tasima ve depolama süresince fire orani; elek 
kumunda % 10-12, Podima (tas) kumu, Karacabey kumu, Kalearkasi çakili, Podima 
çakili ve Kakamoz kumunda % 5-7 civarindadir.
IPEK DÖKÜNTÜSÜ
* Ipek döküntüsü nevilerinden olan (kamçibasi) ve (kelebek) veya (delik koza)' 
nin ihraç maksadiyle prese makineleri ile ambalajlandiklarinda bunlara % 5 ila % 
6 nispetinde su verilmesi zaruridir. Verilen bu rutubet malin preslenmesinden 
itibaren gidecegi yere kadar nakli esnasinda azalip zayi olur.
IPLIK
* T-Shirt, penye etek, pantolon, mont ve elbise dikimlerinde kullanilan dikis 
ipligi miktarlari, isin modeline ve isçinin becerisine göre degismekle beraber 
azami ve asgari;
Pantolonda 10-12 gr .= 250 m. - 300 m.
Montda 16-20 gr. = 400 m. - 500 m.
Etekte 8-10 gr. = 200 m. - 250 m.
T- Shirtde 4- 6 gr. = 100 m. - 150 m. 
Erkek tk.Elbisede 32-16 gr. = 800 m. - 400 m.' dir.
5.000 m.' lik polyester dikis ipligi numarasina göre degismekle beraber 150- 200 
gr. agirligindadir.
PAMUK IPLIGI
Tek kat ipligin katlanmasinda (katlama sayisi ne olursa olsun) % 4-5
Bükümünde ( büküm sayisi ne olursa olsun) % 4-5
Çile ameliyesinde % 2
Boya ameliyesinde % 6
Örgü safhasinda % 6
Ham ve boyali pamuk ipligi satislarinda, depoda beklemeden dolayi, rutubet 
kaybindan meydana gelen fire % 8, 50' dir.
* Ipliklerde ham kumas haline gelinceye kadar olusan fire oranlari;
120 D Suni ipek iplik % 5
21/ 2 Viskon iplik % 5
28/ 2 % 5
Polyester % 5
150/ D Polyester iplik % 5
90/ D % 5
70/ D % 5
100/ D Tekstüre iplik % 5
150/ D % 5 
100/ 1 Ham polyester % 5
90/ D Düz sentetik iplik % 5
90/ D Tekstüre % 5
150/ D % 5
HALI IPLIGI
* 1 KG. 15/ 3 Nm. Yün iplik üretimi için gerekli olan kirli ithal yapagi miktari 
2.400 Kg.' dir.
* 1 kg. 15/ 3 Nm. Yün iplik üretimi için sürecinde ortaya çikan fire orani % 59' 
dur.
* 1 kg. Jüt iplik üretimi için gerekli olan ham jüt elyaf miktari 1.200 kg' dir.
* 1 kg. Jüt iplik üretimi sürecinde ortaya çikan fire orani % 20' dir.
* 1 kg. Akrilik tops üretimi için gerekli olan akrilik elyaf miktari 1.100 kg.' 
dir.
* 1 kg. Akrilik tops üretimi sürecinde ortaya çikan fire orani % 10' dur. 
(05.09.1996/355 YKK)
* % 25 Telef, % 75 pamuktan imal edilen open- end iplikteki fire ve zayiat % 
11-12
* % 50 telef, % 50 pamuktan imal edilen open- end iplikteki fire ve zayiat % 
14-16
* % 75 telef, % 25 pamuktan imal edilen open- end iplikteki fire ve zayiat % 
16-18
% 100 Teleften imal edilen open- end iplikteki fire ve zayiat % 19-21 ( 
06.03.1997/107 YKK)
* Pamuk ipligi penye ve karde olarak imal edilir. Karde imalatinda fire orani % 
12- 16 arasindadir. Penye imalatinda fire orani ise, % 29- 46 arasindadir. ( 
26.02.1998/ 776 YKK)
* Pamuktan iplik imalati yapilirken; 
-Pamuk kalitesi, 
-Makina parkinin eski yada yeni olmasi, 
- Klimasyon sartlarina bagli olarak degismekte olup, % 100 pamukla imal edilen 
open- end iplikteki fire orani % 7- 16 arasinda degisir. (26.02.1998/ 775 YKK)
HAVLU
* Ham pamuk ipliginden kasarlanarak imal edilen bir havlunun firesi takriben % 8 
ila % 20 arasindadir. Yani 100 kg. Kasarli iplik fabrikaya verildiginde 80 kg. 
Kadar mamül mal elde edilebilir. Firede kaybolan kisimlar sunlardir:
1) Boya ve sargi firesi, 
2) Çözgü firesi, 
3) Atki firesi, 
4) Imalat firesi, 
5) Konfeksiyon firesi.
* Karde imalatinda kullanilan 100 kg akala pamugundan 84 kg safi iplik, 15 kg 
döküntü ve 1 kg uçuntu ve rutubet hasil olur.
Ayri ayri ifadesi lazim gelirse, fire miktari takribi olarak;
Hallaç alti % 4, 7
Tarak alti % 4, 8
Kirli meydan % 2, 5
Üstüpü % 1, 5
Hava zayiati % 2, 5' dir.
* 1) Bobinden bobine sarilirken yün ve sentetik iplikte % 2 nispetinde, 
2) Rutubet kaybi sebebiyle yün ve sentetik iplikte % 1 nispetinde, 
3) Tüylenme sebebiyle yalniz yünde % 3, sentetik iplikte yoktur.
4) Makinede çalismada hasil olan sakat nispeti yün ve sentetik iplikte % 2-3 
arasinda, 
5) Aprede yün ve sentetik iplikte % 2 nispetinde fire normaldir.
KUNDURA BAGI
* 1) Kundura bagi imalinde kullanilan ekrü pamuk ipliginin boyatilmasi halindeki 
( bu renkler siyah, beyaz, kahverengidir) fire nispeti % 8.
2) Mezkur boyanmis ipliklerin makaraya aktarilmasi ameliyesinde verecegi fire 
nispeti % 3.
3) Sarilmis makara halinde bulunan boyali ipliklerin dokunma ameliyesinde 
verecegi fire nispeti % 2.
4) Dokunmus olan bu baglarin bilahare kundura bagi haline getirilmesini temin 
için yapilan ameliyeden mütevellit fire nispeti ise % 2 olarak tespit 
edilmistir.
SENTETIK IPLIK
* Poliester tekstürize poliamid orlon vb. sentetik iplikler gerek tabii yün 
gerekse pamuk iplikleri ile karistirilarak örüldügünde pratik olarak % 3-5 
civarinda fire verir.
Trikotaj makinalarinda sentetik ipligin rahatça çalismasi için yaglanmasi 
gerekir, bu yag da yikamada zayi olur. Burada % 5-6' lik bir kayip meydana 
gelir, ancak bu kaybin fire olarak kabulü mümkün degildir.
* Sentetik iplik örgü safhasinda % 6 civarinda fire verir.
* Üretim asamalari dokuma ve konfeksiyon asamalari olup fire oranlari asagidaki 
gibidir.
- Dokuma firesi kullanilan ipligin ve imal edilen kumasin cins ve kalitelerine 
göre degismektedir. Bununla birlikte ortalama % 5 civarinda fire vermesi 
mümkündür.
- Konfeksiyon asamasinda;
Kazak takma kol oldugunda :% 18-20
Reglan :% 5- 7
Ayrica, etek triko olarak alindiginda :% 10
Elbise :% 20
Ceket :% 18-20
Süveter :% 20-25
* Dikis ipliklerinde meydana gelebilecek fire nispeti sözkonusu ipligin 
kalitesine göre degismekte olup, genel olarak 24/ 2, 26/ 2 numara
Tek kat ipligin çift kat haline getirilmesinde %3
Bükümünde % 3
Gaze yapilmasinda % 5
Merserize yapilmasinda % 5
Kasarlanmasinda % 8
Boya ameliyesinde % 4
Çileden bobin yapilmasinda % 4
Bobinden makara ve masura yapilmasinda % 3
civarinda fire ve zayiat meydana gelebilir.
* Sentetik iplikte;
a) Rutubet yoktur. Bunun yerine yag kaybi olarak % 3, 
b) Bobin üzerinde degerlendirilmeyen iplik artiklarindan ve isleme firesi olarak 
% 2-4, 
c) Boyada % 4, 
d) Fikse ( Apre' de) % 4 civarinda fire olabilir.
* 1- Piyasadaki ticari teamüle göre bobin darasi pamuk ipliklerinde düsülmekte, 
Straygarn ipliklerinde düsülmemektedir. Bu konuda kesin bir kaide bulunmayip 
alinan bu ipliklerden bobin daralarinin düsülüp düsülemiyecegi taraflarin 
anlasmasina baglidir.
Sentetik ipliklerde ise, iplik, pamuk tesisinde çekilmis ise bobin darasi 
düsülebilir.
2- Dokuma firesi, kullanilan ipligin ve imal edilen kumasin cins ve kalitelerine 
göre degismektedir.. Bununla birlikte ortalama % 5 civarinda fire vermesi 
mümkündür.
Yün ipliginin nem kaybindan dolayi verebilecegi fire miktari takriben % 6-10, 
orlon ipliklerinde ise% 2 civarinda olabilir.
* Penye pamuk ipligi ( No. 30/ 1 gibi) üretimi, harman, halaç, tarak, fitil 
penyöz, ring ve bobinaj asamalarinda gerçeklestirilir. Bu islemlerden sonra 
pamukta mintika ve kalitesine göre toplam olarak % 24-25 nispetinde fire meydana 
gelir.
* 1) Kasarli pamuk iplikleri (kasar safhasinda) % 8-10 (iplik numarasina göre)
2) Merserize pamuk iplikleri (merserize safhasinda) % 8-10 (iplik numarasina 
göre)
3) Boyali pamuk iplikleri (boyama safhasinda) % 7-9
4) Merserize boyali pamuk iplikleri (boyama safhasinda) % 10-12
5) Boyali sentetik iplikler (boyama safhasinda % 3
6) Boyali pamuk poliester iplik (boyama safhasinda) % 6-8 (iplik numarasina 
göre)
7) Boyali poliester- viskon iplikler (boyama safhasinda) % 6- 8 (iplik 
numarasina göre)
8) Gazeli pamuk iplikleri ( gaze safhasinda) % 8-10
9) Pamuklu iplikten imal edilen havlu ( havlu imalat safhasinda) % 7
10) Bükümlü pamuk ve sentetik iplikler ( büküm safhasinda) % 2-3 civarinda fire 
ve zayiat verebilir.
ELDIVEN
*1) Yün eldiven imalatinda kullanilan iplikler, örme atölyelerine sargili olarak 
geldiginden bu konuda herhangi bir sargi firesi bahis konusu degildir. Bununla 
birlikte yumaklar ambalajli olarak tartildigindan, atilan ambalaj malzemesinden 
dolayi, ayrica sargili yumaklar üzerindeki yag ve rutubetin zamanla uçmasi 
sonucu % 1-2 civarinda, 
2) Örme safhasinda % 3- 4 civarinda
3) Monte safhasinda % 1- 2 civarinda
4) Tüylendirme safhasinda % 1- 2 civarinda fire meydana gelir.
5) Ütü safhasinda bir fire sözkonusu degildir.
Bu belirtilen fire miktarlarina sakat ve parçalar dahil degildir.
* Sentetik elyafin (naylon muz) muhtelif safhalarda verebilecegi fire ve zayiat 
nispetleri:
Iplik boyanirken % 1 
Iplik sarilirken % 2
Iplik dokunurken % 2- 3 civarindadir.
* Türk standartlarina ait 240-UDK/ 667.01' de tayin edilen standart atmosfer 
sartlari altinda normal kondisyonlu ve rutubatli yün ipliklerinden imal edilen 
mallar için dokumada iplik firesi:
a) Hazirlama safhasinda ( çözgü çözümünde) :
Kamgarn kumaslarda : % 1- 1, 5
Straygarn kumaslarda : % 1, 5- 2
b) Dokuma safhasinda : 
Kamgarn kumaslarda : % 2- 3
Straygarn kumaslarda : % 3- 5 civarindadir.
c) Terbiye Safhasinda :
a) Tamamen yün, normal bükümde kamgarn ipliklerden mamül, yalniz boya ve apre 
muamelesi yapilan kumaslarda fire % 4- 7 arasinda, 
b) Yünden krep, onde, bukle, frize ve mümasili fazla bükümlü kamgarn, straygarn 
veya bunlarin karisimi ipliklerden imal edilip, yalniz boya ve apre firesi % 8- 
12, 
c) Tamamen yün straygarn ipliklerden imal edilip dink ve sardon ile beraber boya 
ve apre yapilan kumaslarda fire % 8- 15 olabilir.
Toptan orlon satisinda % 0, 5- 1, 5 civarinda fire vermesi mümkündür.
* Pamuk ipligi Türkiye' de brüt olarak satilmakta ve 40- 45 kg lik bir çuvalda 1 
kg civarinda bobin, çuval, naylon torba darasi hesap edilmektedir. Bu bir kg da 
% 2 fireye karsilik olmaktadir.
Pamuk ipligindeki tabii rutubet örgü sirasinda kaybolmakta toz ve örgü firesi 
olarak % 6 civarinda bir fire sözkonusu olmaktadir.Yani pamuk ipliginden örgüde 
% 8' lik bir fire mevcuttur.
Suni iplik ve poliamid (polyester) iplik net kilolu olarak satildigindan ambalaj 
firesi sözkonusu olmamakta ve örgü esnasinda % 2- 3 fire meydana gelmektedir. 
Suni ipliklerden orlon da net kilolu olarak satilmakta ve örgü esnasinda % 5 
civarinda fire meydana gelmektedir.
Kumaslarin boyama safhasinda % 2 ila % 10 arasinda (kumas sanforize olacak ise % 
10' a kadar fire verebilir.) 
Emprime, metraj ve baski safhasinda % 2 fire verir.
Ram ( kenar kesme) çizgi düzeltme safhasinda % 2 fire verir.
Sardon (tüyleme) safhasinda fire yoktur.
Fikse (ütü) safhasinda fire yoktur.
YÜN IPLIK
* a) Dokumada iplikteki rutubet kaybindan (kondisyonman) mütevellit % 3- 4, 
b) Bobin üzerinde degerlendirilmeyen iplik artiklarindan ve isleme firesi olarak 
% 3, 
c) Boyada 5 4, 
d) Fikse (apre' de) % 4 civarinda fire olabilir.
AKRILIK IPLIK
* Bobin halinde teslim alinan akrilik ipligin çileye alinmasinda % 1, çile 
halindeki akrilik ipligin boyanmasinda %1, 5- 2, çile boyali akrilik ipligin 
bobine alinmasinda % 2- 3, bobin hali, ndeki ipligin sarlolanmasinda % 3- 5, 
bobin halindeki boyali akrilik ipligin kuka yapilmasi esnasinda % 1- 2 fire 
vermesi normaldir.
Akrilik iplik elyaftan iplik haline gelinceye kadar % 3- 4 fire verebilir.
Yün iplik, tiftik, kamgarn, angora iplik boyali alindigi takdirde:
Rutubet firesi : % 5
Aktarma ( sargi firesi) : % 4
Dokuma ameliyesindeki fire : % 5
* Mamülün konfeksiyon safhasindaki fire oranlari ise;
Kazak ve bluz:
Takma kol oldugunda : % 18- 20
Reglan kol oldugunda : % 5- 7
Elbise triko olarak alindiginda : % 20
Etek triko olarak alindiginda : % 10
Ceket triko olarak alindiginda : % 18- 20
Süveter triko olarak alindiginda : % 20- 25
civarinda fire verir.
* 30/ 1, 24/ 1, 20/ 1 türündeki ipliklerden üretilen T-Shirt iplikleri boyali ve 
boyasiz olmak üzere ikiye ayrilir. Her iki tür iplikten de sözkonusu mamülleri 
elde edebilmek için geçirilen üretim safhalari ve bu safhalarda dogabilecek fire 
nispetleri asagiya çikarilmistir:
Boyasiz ipliklerden üretilenler, yuvarlak örgü makinalarinda dokunur. Iplik 
dokunurken % 2- 3 arasi fire dogabilir. Ütülenerek kesime hazir vaziyete 
getirilen kumaslarda kesim esnasinda % 5- 6 fire vermesi normaldir.
* 1- 1adet pantolonun dikimi ve overlogu için kullanilabilecek ortalama dikis 
ipligi miktarinin 90- 100 metre civarinda, 
2- 1 adet çocuk pantolonunun dikimi ve overlogu için kullanilabilecek dikis 
ipligi miktarinin 300- 400 metre civarinda, 
4- 1 adet kot yelek dikimi ve overlogu için kullanilabilecek ortalama dikis 
ipligi miktarinin 80- 100 metre civarinda bulundugu, ayrica dikis ipliginin 
kullanimi sirasinda fire miktari ( bant olarak çikiyorsa) % 2, ( tek makina 
olarak çikiyorsa % 5 civarindadir.)
* Elastiki ambalaj ve korse imalatinda pamuk ipligi hambez haline gelirken % 3, 
kasarlanirken de % 4nispetinde fire verebilir.
* Akrilik Relax (kamgarn) iplikte satis nem orani -0-, rutubette, kurutulmus mal 
üzerinden % 2 civarindadir.
JÜT IPI
* Bangladesten deniz yoluyla ithal edilen uzun süren nakliye süresi içinde ve 
gümrüklerdeki bekleme süresinde kilo kaybina ugrayan jüt ipindeki fire orani % 3 
civarindadir.
NAKIS IPLIGI
* 135 Denye ( ham) tekstrüze sentetik iplik kullanilmak suretiyle nakis ipligi 
imalatinda, meydana gelen fire ve zayiat nispetleri asagiya çikarilmistir. 
Aktarma ( katlama) %0 1
Büküm %0 1
Aktarma (delikli bobin) %0 1
Fikse -----
Boya % (2, 9)
Aktarma (kagit bobin) %0 2
(Parantez içindeki degerler kazanci gösterir.)
* 150 Denye suni ipek nakis ipliginin muhtelif safhalarda verebilecegi fire 
nispetleri asagiya çikarilmistir.
Aktarma : % 1, 5
Büküm : % 1, 5
Aktarma delikli bobin : % 2, 5
Fikse : % 1
Boya : % 0
Aktarma : % 1, 5
Yag kaybi ve bobin üzerinde degerlendirme : % 2
Bitim konigi aktarma : % 1
ISPIRTO
* Ispirto' nun ambar ve yol fire nispeti %0 5 ( binde bes) civarinda olabilir.
IYON ESARJÖRÜ
* Iyon esanjörü (permatit olarak kullanilanlar) kati reçine yapisinda 
bulundugundan bu maddeye ait bir fire mevcut degildir.
KADAYIF
* 1) Bir çuval (71, 5 kg) 60- 72 randiman undan 75 kg civarinda çig kadayif elde 
edilebilir.
2) Elde edilen bu çig kadayif, kizarmis rulo kadayif haline getirilip 
kutulandiginda;
a) Pisme nedeniyle % 25, 
b) Kirilma ve ufalanma nedeniyle % 5 civarinda fire ve zayiat verebilir.
IPLIK
* Farmakopi bastirilmasinda kagit sarfiyatinda matbaaci lehine % 2 fire hakki 
taninir.
* Matbu evrakin basim ve cilt isinde tespit edilebilen kagit fire nispeti, o 
isin mahiyetine, sekline, rengine ve teknik hususiyetine göre % 2 ila % 10 
arasinda degisebilir. 
* Imalatçilarin Izmit' ten bobin olarak aldiklari kagitlarin kanca yarasi, 
patlak veya kesme firesi:
Nakliyede normal sartlarda ambalaj durumuna göre % 3 kadar fire olabilir. Ancak 
ambalaj parçalanmasinda, ambalaja kanca geçmesinde yükleme ve bosaltmadad iyi 
sarilmadigi için yagmurlu havalarda firenin çok yüksek nispetlere çikmasi 
muhtemel ise de bu normalin disindaki özel durumlar için özel bir zabit tespiti 
gerekir.
Bobin halindeki sülfit birinci hamurdan kagit, karton kraft, hutbak, yag 
kagitlarinin kesilip paketler haline getirilmesi sirasinda % 1 ila % 1, 5 
nispetinde fire olabilir, bobinler hasarli oldugu takdirde bu hasarin özel bir 
zabitla tespit edilmesi gerektigi gibi bu hasardan dogan eksilme fire 
sayilamiyacaktir.
* 70 x 100 cm. Ebadinda standart tabakalar halinde 80 gr. 1 m2. Avusturya kuse 
kagidindan, dört renkli trikromi ofset baskili ve üstten tel dikisli, kuse kagit 
muhafaza için de 33 x 38 cm ebadinda, 12 yaprakli takvim yapilmasi safhalarinda 
kagidin verebilecegi fire % 18, 5 nispetindedir.
* Karton fabrikasinda hammadde olarak kirpinti kagit kullanildiginda, imalat 
sirasinda bu kirpinti kagitlarin % 10' a kadar fire vermesi normaldir.
* Ambalaj kagidi, basilmasi aninda % 3- 5 oraninda fire verir.
* Mumlu kagit imalinde ise ambalaj kagidinin mumlanmasi sirasinda % 3- 5 
arasinda fire verir. Mumlu kagitlar, mumlandiktan sonra üzerine aldigi um veye 
parafin nispetinde de agirlasirlar.
* Mumlu kagit imalinde ise ambalaj kagidinin mumlanmasi sirasinda % 3- 5 
arasinda fire verir. Mumlu kagitlar, mumlandiktan sonra üzerine aldigi um veye 
parafin nispetinde de agirlasirlar.
* Toptan kagit ticareti yapanlarda, kagitlarin is yerine nakli ve ufak kolilere 
bölünmelerinde verebilecegi fire nispetinin % 4 olmasi normaldir.
* 1. ve 2. hamur biletlik kagitlar için % 2- 3 fersude payi, pelür kagitlar için 
ise % 5- 6 bozuk payi fire ve zayiat olarak kabul edilebilir.
* Kagit ve karton, gününde yapilan tartida, yani malin alindigi günde yapilan 
tartida fire yoktur. Kagit ve kartonun, dükkanda veya depoda bakleme süresinde 
bir fire meydana gelir. Malin rutubetini kaybetmesinden husule gelen ve zamanla 
orantili olarak artan bu fire nispeti % 3 kadardir. 
* Kagit torba (Kraft): Mikronize kalsit, talk ve barit madenlerinin 
ambalajlanmasinda kullanilan kraft torba kagitlarinin bos olarak nakli, 
stoklanmasi, torbalarin doldurulmasi, agizlarinin kapatilmasi mamül ambarindan 
yüklenip, nakli ve müsterilere teslimi safhalarinda torbalarin patlamasi ve 
yirtilmasi gibi nedenlerle verebilecegi fire nispetinin % 8- 10 civarinda olmasi 
normaldir.
* Gazete basiminda bobin halinde üretilmekte olan 3. hamur gazete kagidi 
kullanildiginda, ilgili fire ve zayiat oranlari ortalama olarak asagida 
belirtilmis olup, bu oranlarin artmasinda tespit raporlari ile zaptindan sonra 
mesullere yönelinmesi veya bilirkisi talep edilmesi uygun düsebilir.
a) Paketleme sirasinda fire orani %0 5 (binde bes)
b) Kanca+ tasima sirasindaki fire orani %0 5 (binde bes)
c) Baski ve kopmadan dolayi uygulanacak fire orani % 3
d) Bobin dipi firesi % 3
Brüt bobin agirligindan dogabilecek fire orani bobin dipi firesinin içinde, 
bozuk gazete kagidinin firesi de baski ve kopmalardan meydana gelen maddenin 
içinde mütalaa edilmistir. Toplam olarak fire orani % 7' dir. Bütün firelerin 
hepsinin bir anda kullanilmamasi uygun düser.
KAHVE
* Kavrulan ve ögütülen kahve, taze oldugu takdirde % 21' e kadar ve eski oldugu 
takdirde % 18- 19 arasinda fire verir. Ancak kahveciler arasinda kavrulma ve 
ögütülme firesi ortalama % 20 olarak kabul edilir.
* 1 kg. çig çekirdek kahve bulundugu yere göre sifirdan, azami % 3' e kadar fire 
verebilir.
* Kahve, bütün çekirdeklerde oldugu gibi su ihtiva eden bir maddedir. Suyunu 
kaybetmesinden mütevellit fire vermesi de tabiidir. Sicak havalarda kamyonla 
nakledilen kahvelerin mesafenin uzun veya kisa olusuna, hararet derecesine göre 
ve bilhassa rüzgarin tesiriyle % 1' den asagi olmamak üzere azami % 2' ye kadar 
fire vermesi normal kabul edilebilir.
* 1 kg çig kahve kavruldugu zaman 180 (yüzseksen) gram fire verir. 1 kg 
kavrulmus kahve, çekildigi zaman 1 gram fire verir.
* Filitre kahvenin toz haline getirilmesinde ve burada ambalajlanmasinda 
uygulanacak fire orani % 2' dir.
* Çözülebilir kahve ile, filitre kahvenin özellikle toz haline getirilmesinde ve 
ambalajlanmasinda uygulanacak fire orani % 2' dir.
KAKAO
* Tane Kakao:
a) Menseinden ithalat sifirdan azami % 3' e kadar.
b) Avrupa limanlarindan ithalat % 1- 1, 5
c) Toptan ambar % 1
d) Perakende satis % 1- 1, 5
* Toz Kakao:
a) Menseinden ithalat ----
b) Avrupa limanlarindan ithalat % 1- 1, 5
c) Toptan ambar % 1- 1, 5
d) Perakende satis sifirdan % 2' ye kadar.
* 1000 Kg bloktan imal olunan kakao yagi ve toz kakaonun net agirliklari % 40 
yag, % 60 toz kakao.
Kuvertür (bitter) imalatindaki toz seker, kakao yagi, blok esans ve lesitin 
yüzdeleri ve fire oranlari;
Toz seker : 0.45
Kakao yagi : 0.21
Kakao hamuru : 0.38
Esans : 0.0002
Lesitin : 0.01
1.05
Fire orani % 5
* Kakao çekirdekten blok (likor) imalinde meydana gelen fire orani % 18' dir.
KALEMTRAS
* Kalemtras imalatinin plastik islerinin yapiminda % 5, vida ve biçak islerinin 
yapiminda ise % 1 civarinda fire vermesi normaldir.
KANEPE
* Yayli ortopedik kanape imalatinda % 15- 20 arasinda fire meydana gelir.
KANAVIÇE
* Polioprilen hammaddesinin temini safhasindan baslayarak kanaviçe olarak mamül 
hale gelinceye kadar verdigi fire ve zayiat % 15 civarindadir.
KAPAK BASKISI
* Matbu evrakin basim ve cilt isinde tespit edilebilen kagit fire nispeti, o 
isin mahiyetine, sekline, rengine ve teknik hususiyetine göre % 2 ila % 10 
arasinda degisebilir. 
Çok renkli baskilarda genelde her renk basina % 2 ila % 5 arasinda degisen fire 
verebilir.
Kapak baskilarinda, karton kullanildiginda % 2 ila % 4 arasi degisen fire 
dogabilir.
KAPLAMA
* Her türlü kaplama (ceviz, gürgen vb.) imalatindaki fire oranlari % 5+/ - olmak 
üzere asagiya çikarilmistir. Bu bilgi yalniz kaplama kesimi için geçerli olup, 
soyma için geçerli degildir. Tolerans kullanma, agacin dogal bir ürün olmasi 
nedeni ile dikkate alinmak mecburiyetindeki bir unsurdur.
Bu liste kaplama kalinliklari 7, 00 mm. olmak kaydi ile, kaplama imalatinin, 
kaplama kesme biçaklari ile yapilmasi halinde geçerlidir. Burada belirtilen 
kalite isaretleri TSEK' e göre kabul edilen genel anlamda sert agaç ve yumusak 
agaç (igne yapraklilar) siniflamalarina uygundur. Ayrica üretim ve piyasa 
tecrübelerine dayanilarak bazi türlerin yalniz 1 ve 2. siniflari bazi türlerinde 
1, 2, 3 ve 4. siniflari kaplama üretiminde kullanilmakta oldugundan, siniflar 
asagidaki gibi sunulmus olup, bu liste tamamen Türkiye' de kullanilmakta olan 
üretim anlayisi ve teknoloji esaslarinda yapilan imalat sonuçlarini 
yansitmaktadir. Diger üretici ülkelerde yapilan imalat ile karsilastirilmaz.
(%)
1- Kayin ( Gürgen) (1. Kalite) 20
2- Ceviz/ Simsir/ Ihlamur/ Disbudak/ Zeytin (2. Kalite) 25
3- Sedir/ Göknar/ Çam/ Ladin ve diger igne yaprakli agaçlar(1. Kalite) %30 (2-3. 
Kalite) %35
4- Limon/ Tik/ Abanoz/ Pelesenk/ Demirhindi (1-4. kalite) 35
5- Kavak (1-3. kalite) 35
6- Mese (1. Kalite) 20
2. kalite 30
3. kalite 35
7- Meranti ve çesitleri 1. Kalite 10
Seraya/ Lauan/ Keruing 2. Kalite: 20
Ramin/ Kapur/ Jonkong 3. Kalite: 25
4. Kalite: 35
8- Okoume/ Obeche/ Ozigo/ Faro/ Aiele 1. Kalite: 10
2. Kalite: 20
3. Kalite: 25
4. Kalite: 35
9- Sapelli/ Sipo/ Trokko/ Afrika Maunu/ Limba/ Gümbe/ 
Bubinga/ Keavingo 1. Kalite: 10
2. Kalite: 20
3. Kalite: 25
4. Kalite: 35
10- Tiama/ Mansonia/ Ilomba/ Dibetotu/ Azobe/ Zebrano 1. Kalite: 20
2. Kalite: 25
3. Kalite: 35
Yukarida bütün cinslerin ayri ayri belirtilmesi mümkün olmadigindan, ayri bir 
cins sözkonusu oldugunda GTIP ( Gümrük Tarife Istatistik Pozisyonlari) ayni olan 
mallar için yukaridaki oranlar kullanilabilir.
KARTON
* Gri karton imalatinda hammadde olarak hurda (kirpinti) kagit kullanilmasi 
sirasinda kagidin cinsine göre % 20 ila % 35 civarinda fire meydana gelebilir. 
Gri karton üretiminde randiman orani elyafin niteligine göre % 65- 80 arasinda 
degisebilir. ( 27.02.1997/ 65 YK)
KASET
* Kaset imalatinda bandroller %0 1 ila %0 5 civarinda fire verebilir.
* Ses kaseti ile ilgili fire orani % 3 civarindadir. ( 11.12.1996/ 556 YKK)
KAUÇUK
* Lastik konveyor banti ve transmisyon kayislari üretiminde kullanilan, hurda 
kauçuk, kalitesine göre; sözkonusu islemlerde % 20 ila % 30 arasinda fire 
verebilir.
* Oto lastigi kaplamasi isinde temel madde olarak kullanilan sirt kauçugun ( 
küçük boy oto lastiginde, orta boy oto lastiginde ve büyük boy oto lastiginde) 
bir adet lastigin kaplanmasinda; sirt kauçugu serit halinde kaplanacak lastigin 
ebadina uygun sekilde üretildigi, çesitli kaplama islerinden sonra seritin 
sonunda artmasi muhtemel miktar diger bir lastigin kaplanmasinda ek olarak 
kullanilmasi, kaplamali kauçuk lastik prese girerek isiya tabi tutuldugunda 
sekillendigi ve ek yerlerinin belli olmamasi nedeniyle, fire sözkonusu degildir.
STEARIN
* Dis memleketlerden ithal yolu ile memleketimize gelen stearin 25- 50 kiloluk 
kagit ve bez ambalajlidir. Imalatçiya intikaline kadar nakliye aninda yükleme, 
indirmede, yirtilma, patlama neticesinde dökülmeden ve yagli madde olmasi 
hasabiyle % 3 civarinda fire ve zayiat verebilir.
ASFALT
* Yurdumuzda üretilmektedir. Kauçuk sanayiinde umumiyetle 10/ 20 tipi 
kullanilmakta ve bu da sert ve kartona sarilidir. Tahmil, tahliye ve nakliye 
esnasinda, ufalanma, erime, akma nedeniyle % 6 civarinda fire olabilir.
* Yol yapim ve onarimi, asfaltlama ve stabilize dökme isiyle ilgili olarak 
kullanilan malzemelere ait fire orani % 5 civarindadir. ( 14.05.1998/ 948 YKK)
SENTETIK KAUÇUK
* 1976 yilinn kadar dogu ve bati bloklarindan ithal edilmekte idi. 1976 yilinda 
Petkim üretmeye basladi. Bir memleketin mali, diger bir memleketin mali ile kilo 
standardi bakimindan ayni degildir. Yurda gelisleri birir tonluk palet içinde 
30, 33, 35, 40, 44 adet torbalar halindedir. Bu torbalar standart olmayip, tümü 
bir tondur. Yaz aylarinda sicaktan eriyip birbirine yapismadan, etrafa akma gibi 
sebeplerden takribi olarak % 2, 5 oraninda fire olabilir.
TABII KAUÇUK
* Memleketimize Londra borsasi kanaliyla Singapur ( Malezya)' dan 240, 245, 250 
libre esasina göre balyalar halinde gelir. Bütün balyalar tip ve dis görünüs 
itibariyle birbirlerine benzer. Dis yüzeylerinde koruyucu bir tabaka olsun diye 
tebesir tozu gibi bir madde ile kaplidirlar. Yurda gelirken ayni gemide birkaç 
firmanin kauçugu vardir ve böyle gümrüge girer. Burada firmalarin mallari 
tamamen birbirine karisir. Birbirine benzer oldugundan ayirmak mümkün degildir. 
Bazi balyalarin üzerindeki koruyucu maddenin kaybolmasi neticesinde ve kantar 
tarti farki olarak % 2 civarinda fire ve zayiat olabilir.
KEÇE
* Presli yuvarlak polisaj keçeler yurdumuza ithal yolu ile gelmektedir. Ithal 
edilen keçelerin çikis memleketlerinin havasi soguk ve rutubetlidir. ( Bati 
Almanya, Fransa, Isviçre, Avusturya, Dogu Almanya gibi). Buralardan Istanbul' a 
gelen keçeler kuruma farki olarak % 3 ila % 4 fire verir. Anadolu, özellikle 
Güney dogu Anadolu' da iklim nedeniyle bu fire orani % 5' e kadar çikabilir.
KEK
* Her türlü kaplama keklerin bozulanlarinin üretici firma tarafindan geri 
alinmasi halinde dagitiminda, %0 5- % 1 civarinda fire ve zayiat verir.
KEMER
* Sun' i deriden kemer imalatinda % 5 ila % 6 civarinda fire verilmesi 
normaldir.
ABRASIV MAMULLERI
Abrasiv mamullerinin hammadde imalatinda, nakliyesi, liman stoklamalarinda ve 
yükleme bosaltma safhalarinda % 2 ile % 5 arasinda degisen fire vermesi 
normaldir.
AHSAP ESYA
Suni tahtadan TV.kabini ve müzik seti kabini imalinde meydana gelebilecek fire 
oranlari:
- Suni tahta kullaniminda ( sunta ) % 25-30
- PVC esasli folyo yüzey kaplamasi esnasinda % 13 - 15
AHSABIN EMPRENYESI
Ahsabin emprenyesi sirasinda muhtelif sebeplerle wolmanit CB.Empenye maddesinde 
ortalama % 2.5 civarinda fire husule gelebilir.
AKTARIYE
Çubuk Vanilya : Muhafaza sartlarina göre degismekle beraber, % 4 - 8 nispetinde 
fire verilir.
Sigala Yagi : Beklemeden dolayi herhangi bir fire sözkonusu degildir.
AKÜ
Sadece hurda olarak alim satim esnasinda verebilecekleri fire nispetleri ;
- Akü topragi : % 5
- Akü : % 5 
AKVARYUM BALIGI VE BITKILERI
Akvaryum baligi üretimhanelerinden toptan satis noktalarina ulasan baliklardaki 
fire orani en az % 1 , en çok % 5 olarak kabul edilmektedir.
Toptan balik satis noktalarinda baliklarin kisa sürede satislarinda fire orani % 
1 - 5 iken , uzun süre bu noktalarda kalan baliklarda fire orani % 10 - 40 
düzeyine yükselmektedir.Bu durumda yapilacak bir genelleme ile akvaryum 
baliklarindaki fire 
orani % 5 - 7 olarak kabul edilmektedir.
Perakende balik satis magazalarinda canli balik fire orani % 2 olarak 
saptanmistir.Dis piyasadan elde edilen akvaryum baliklarindaki fire orani ise 
oldukça yüksektir.Zira ithal olunan baliklarin büyük bir bölümünde stres 
yanisira hastalik belirtileri 
görülmekte olup, fire orani % 30 - 50 arasinda degismektedir.Ithal baliklarin 
perakende magazalarindan müsteriye ulasmasina kadarki fire orani ise % 80 
düzeyine yükselebilmektedir.
Akvaryum bitkilerinde fire orani pek bulunmamakla beraber , iç ve dis piyasadan 
temin edilen bu bitkilerde farkli isik ortamlarindan ileri gelen fire % 2 - 5 
olarak tespit edilmistir.( 13.03.1997/142 YKK )
ALTIN
Altin eritilmesi esnasinda % 0.2 ( binde iki ) ile % 0.3 ( binde üç ) oraninda 
erimek suretiyle fire ve zayiat verebilir.Bunun disinda , alinan emtialarin 
üzerinde görülen damgalardan kaynak v.s. nedeniyle % 0.50 ( binde elli ) 
civarinda milyen ( ayar ) 
düsüklügü olabilir.Bundan dolayi da % 8 - 10 civarinda eksilme meydana 
gelir.Ayrica, altinin islenirken verdigi fire , isleme sekillerine göre degisir.
1 ) 22 Ayar bilezikler , bunlar el kalemi veya makina kalemi ile islenir.Ege ile 
tesviyeleri az oldugundan % 05 fire verir.
2 ) Alyanslar , bunlar ege ile tesviye edilir.Sonra zimpara ve cila 
yapildigindan , fire miktari 100 gramda 3-4 gr.arasindadir.
3 ) Diger ince islerde , yani sadekar islerinde bu miktar daha fazlalasir.Çünkü 
bunlar egeden çikma islerdir.Sonra cilalanir.Firesi % 10'a kadar çikar.
Has altin 24 ayardir.Bir ayar 41, 5 milyemdir.Has altin 24 ayar 1000 milyemdir.
Düsük ayarli altin : 41, 5 milyem noksan ise düsük ayarli altindir.
Düsük milyemli altin : 41, 5 milyemin altindaki noksanliklar milyem 
düsüklügüdür.
Altinin eritilmesinde ayar tespiti için kullanilan katki maddesi tam manasiyla 
karismaz ve eriyen bu altinlardan imal edilen takilarin hiçbiri milyem farki 
olarak birbirine uymaz;10 milyeme kadar fark edebilir ; bu fark ayar düsüklügü 
olarak kabul edilmez
( 28.05.1998/23 YKK ) 
ALÜMINYUM
*Alüminyum potada eritilip platina kaliplarina kepçe ile dökülmesi esasina göre 
levha imali için platinadökümünde kullanilmis kap kaçak hurdasindan % 8 - 12 
fire , % 15 - 20 rimat ve toz husule gelir.
Külçe alüminyum , döner ocaklarda eritilip kaliplara dökülerek silindirlerde 
plaka haline getirilmesinden sonra plakalarin müsteri talebine göre muhtelif 
ebat ve kalinliklarda yuvarlak halde makaslarla kesilmesi esnasinda % 2 - 5 
civarinda fire verebilir.
Alüminyum sadece hurda olarak alim satin esnasinda verebilecegi fire nispeti % 
1, 5 - 2 'dir.
* Alüminyum üretiminde : (Profil )
1 ) Külçeden biyek dökümünde fire % 1, 5 - 3
2 ) Külçeden biyek dökümünden ramat ve toz : % 2.5 - 4
3 ) Ara isten biyet dökümünde fire : % 2 - 4
4 ) Ar isten biyet dökümünde ramat ve toz : % 3, 6 - 6
5 ) Kümüle alüminden mamul üretiminde fire : % 1, 75 - 3
6 ) Eloksal üretiminde fire : % 1, 5 - 2
7 ) Polisaj isleminde fire : % 1
8 ) Kaliplarin ömrü her ne kadar kanuni amortismana tabi ise de , baski , imalat 
hatasi biyetteki hatalar, kaliplarin her an kirilabilecegini gösterdiginden , bu 
hususta tam bir kanaat belirlenmesi imkansizdir.
* Alüminyum Dograma : Türkiye'de üretilen standart profillerin 6 metre oldugu 
gözönüne alinarak , bu profilden dograma yapilmasi esnasinda % 1 talas payi ( 
görünmeyen fire ) ve % 13 - 14 görünür fire olmak üzere toplam maksimum % 15 'e 
kadar fire ve zayiat
verebilir.
ALÜMINYUM MUTFAK ESYASI
* Alüminyum diskten baslayarak alüminyum mutfak esyasi imalatinda firmalarin 
yaptiklari imalatin nev'ine ve çalisma tarz ve imkanlarina nazaran fire nisbeti 
% 2 ile % 5 arasinda degisebilir.
AMBALAJ MALZEMESI
CP AMBALAJ MALZEMELERI 
Raid Electromat 
: Sivrisinek kovucu tablet ( mamul ) % 2
Mats per alu.of 10 mats 
: Sivrisinek kovucu tabletlerin konuldugu 10 'lu alüminyum folyo yarimamul % 2
E.Virgin mats Raid baskili 
: Sivrisinek kovucu ürünün tabletleri % 2
Mat iç kutu
: Sivrisinek kovucu tablet iç kutusu % 2
Mat display
: Sivrisinek kovucu tablet iç kutularindan 24 adedinin konuldugu ara iç kutu % 2
Mat dis kutu
: Sivrisinek kovucu tablet displaylerinin konuldugu dis kutu % 2
Raid elektro
: Sivrisinek kovucu tablet isitici makina mamul % 2
Rezistans
: Sivrisinek kovucu tablet isitici makina rezistans grubu ( seramige gömülmüs ) 
% 2
Rezistör
: Sivrisinek kovucu tablet isitici makina rezistörü % 2
Alt kapak
: Sivrisinek kovucu tablet isitici makina alt kapak % 2
Üst kapak 
: Sivrisinek kovucu tablet isitici makina üst kapak % 2
PVC Blister
: Sivrisinek kovucu tablet isitici makina rezistansi PVC koruyucu ambalaj % 2
Electro kartela
: Sivrisinek kovucu tablet isitici makina blisterlerinin yapistirildigi karton % 
2
Electro dis kutu
: Sivrisinek kovucu tablet isitici makina dis kutu % 2
Raid Baid
: Böcek yemi ( mamul ) % 2
Raid Baid PVC
: Böcek yemi diskinin hazirlanacagi ham PVC ( yarimamul ) % 2
Raid Bait PVC alt kesilmis
: Böcek yemi diskinin alt parçasi % 2
Raid Bait PVC üst kesilmis
: Böcek yemi diskinin üst parçasi % 2
Raid Bait etiket
: Böcek Yemi disket üzerine yapistirilan , tarihli etiket % 2
Raid Bait iç kutu
: Böcek yemi konulan iç kutu % 2
Raid Bait display
: Böcek yemi iç kutularindan 12 adedinin konuldugu ara iç kutu % 2
Raid Bait dis koli
Böcek yemi displaylerinin konuldugu dis kutu % 2
Raid Faresavar 
: Fare yemi (mamul ) % 2
Raid Faresavar kartela
: Fare yemi blisterlerinin yapistigi karton % 2
Raid Faresavar PVC ( blister ) 
: Fare yemi koruyucu kap % 2
Raid Faresavar serit display 
: Fare yemi iç ambalajlarinin 6 adedinin dizildigi serit karton % 
Raid Faresavar separator
: Fare yemi dis kutusunu ikiye bölmeye yarayan mukavva ayirici % 2
Raid Faresavar dis koli
: Fare yemi ambalajlarinin konuldugu dis kutu % 2
Raid Moth
: Güve kovucu ( mamul ) % 2, 5
Raid Moth ön etiket
: Güve kovucu ambalaji ön etiket % 2
Raid Moth arka etiket
: Güve kovucu ambalaji arka etiketi % 2
Raid Moth PVC ( blister ) 
: Güve kovucu PVC koruyucu ambalaj % 2
Raid Moth virgin mats
: Güve kovucu ürünün tabletleri % 2
Raid Moth display
: Güve kovucu ambalajlarindan 24 adedinin konuldugu ara iç kutu % 2
Raid Moth dis koli
: Güve kovucu displaylerin konuldugu dis kutu % 2
Glade Flover
: Hava tazeleyici ( mamul ) , sivi tipi % 2, 5
G.Flower vent insert
: Sivi hava temizleyici filament tutucu yüksek % 2
G.Flower flament
: Sivi hava tazeleyici filamenti % 2
G.Flower sise
: Sivi hava temizleyici mamul sisesi % 2
G.Flower kapak
: Sivi hava temizleyici mamul sise kapagi % 2
G.Flower iç kutu ( Bouq.)
: Sivi hava temizleyici mamul iç kutusu % 2
G.Flover iç kutu ( Cosy )
: Sivi hava temizleyici mamul iç kutusu % 2
G.Flover iç kutu ( Exotic )
: Sivi hava temizleyici mamul iç kutusu % 2
G.Flover iç kutu ( Fant. )
: Sivi hava temizleyici mamul iç kutusu % 2
G.Flover iç kutu ( L.Fresh )
: Sivi hava temizleyici mamul iç kutusu % 2
G.Flover dis kutu
: Sivi hava temizleyici mamul dis kutusu % 2
Sentorette
: Hava tazeleyici ( mamul ) , kati tipi % 2
S.tekli iç kutu ( Brise )
: Kati hava tazeleyici mamul tekli iç kutusu % 2
S.tekli iç kutu ( Narcisse )
: Kati hava tazeleyici mamul tekli iç kutusu % 2
S.tekli iç kutu ( reflection )
: Kati hava tazeleyici mamul tekli iç kutusu % 2
S.tekli dis kutu
: Kati hava tazeleyici mamul tekli dis kutu % 2
S.çiftli iç kutu ( Brise )
: Kati hava tazeleyici mamul çiftli iç kutusu % 2
S.çiftli iç kutu ( Narcisse )
: Kati hava tazeleyici mamul çiftli iç kutusu % 2
S.çiftli iç kutu ( reflection )
: Kati hava tazeleyici mamul çiftli iç kutusu % 2
S.çiftli display
: Kati hava tazeleyici çiftli mamullerin 12 adedinin konuldugu ara iç kutu % 2
S.çiftli dis kutu 
: Kati hava tazeleyici mamul çiftli dis kutusu % 2
Laser Vak
: Desenfaktan tuvalet temizleyicisi ( mamul ) % 2
Laser Vak sise
: Dezenfektan tuvalet temizleyici sisesi % 2
Laser Vak kapak 
: Dezenfektan tuvalet temizleyici sise kapagi % 2
Laser Vak tipa
: Dezenfektan tuvalet temizleyici sise tipasi %2
Laser Vak ön etiket
: Dezenfektan tuvalet temizleyici sise ön etiketi % 2
Laser Vak arka etiket 
: Dezenfektan tuvalet temizleyici sise arka etiketi % 2
Laser Vak dis koli
: Dezenfektan tuvalet temizleyici mamul dis kutu % 2
Na Silicate Glue 
: Dezenfektan tuvalet temizleyici dis kutu tutkali % 2
Adhesive band
: Yapistirici band % 2
IP AMBALAJ MALZEMELERI 
Expert 1 ön etiket
: Cila ve kir sökücü mamul bidon ön etiketi % 2
Expert 1 arka etiket
: Cila ve kir sökücü mamul bidon arka etiketi % 2
Expert 2 ön etiket
: Polimer cila mamul bidon ön etiketi % 2
Expert 2 arka etiket
: Polimer cila mamul bidon arka etiketi % 2
Expert 3 ön etiket
: Koruyucu cila mamul bidon ön etiket % 2
Expert 3 arka etiket
: Koruyucu cila mamul bidon arka etiket % 2
Expert 4 ön etiket
: Toz alici , parlatici mamul bidon ön etiketi % 2
Expert 4 arka etiket
: Toz alici , parlatici mamul bidon arka etiketi % 2
Brillo ön etiket
: Bulasik deterjani mamul bidon ön etiketi % 2
Brillo arka etiket
: Bulasik deterjani mamul bidon arka etiketi % 2
Multi ön etiket
: Genel amaçli deterjan mamul bidon ön etiketi % 2
Multi arka etiket
: Genel amaçli deterjan mamul bidon arka etiketi % 2
Niagara ön etiket
: Elyikama sivisi mamul bidon ön etiketi % 2
Niagara arka etiket
: Elyikama sivisi mamul bidon arka etiketi % 2
Sprint ön etiket
: Dezenfektan temizleyici mamul bidon ön etiketi % 2
Sprint arka etiket
: Dezenfektan temizleyici mamul bidon arka etiketi % 2
Virex ön etiket
: Dezenfektan temizleyici mamul bidon ön etiket % 2
Virex arka etiket
: Dezenfektan temizleyici mamul bidon arka etiket % 2
End-Bac ön etiket
: Dezenfektan temizleyici mamul bidon ön etiket % 2
End-Bac arka etiket
: Dezenfektan temizleyici mamul bidon arka etiket % 2
Glory Shampoo ön etiket
: Hali sampuani mamul bidon ön etiket % 2
Glory Shampoo arka etiket
: Hali sampuani mamul bidon arka etiket % 2
Glory Extraction ön etiket
: Hali kir sökücü mamul bidon ön etiket % 2
Glory Extraction arka etiket
: Hali kir sökücü mamul bidon arka etiket % 2
Break-Up ön etiket
: Dezenfektan temizleyici mamul bidon ön etiket % 2
Break-Up arka etiket
: Dezenfektan temizleyici mamul bidon arka etiket % 2
Sparkle ön etiket
: Cam temizleyici mamul bidon ön etiket % 2
Sparkle arka etiket
: Cam temizleyici mamul bidon arka etiket % 2
Brillo-Matic ön etiket
: Otomatik bulasik makinesi deterjani mamul bidon ön etiket
Brillo-Matic arka etiket
: Otomatik bulasik makinesi deterjani mamul bidon arka etiket
Brillo-Rinse ön etiket
: Otomatik bulasik makinasi parlaticisi mamul bidon ön etiket % 2
Brillo-Rinse arka etiket
: Otomatik bulasik makinasi parlaticisi mamul bidon arka etiket % 2
Brillo-Antilime ön etiket
: Kireç sökücü mamul bidon ön etiket % 2
Brillo-Antilime arka etiket
: Kireç sökücü mamul bidon arka etiket % 2
PE Bidon ( 5 Kg.)
: 5 Kg. mamul polietilen bidon % 2
PE Bidon ( 20 Kg.)
: 20 Kg. mamul polietilen bidon % 2
PVA Tutkal 7302-A
: Etiket yapistirma tutkali % 2
Adhesive Band
: Dis kutu yapistirma bandi % 2
CP AMBALAJ MALZEMELERI
Fik
: Uçan haserelere karsi aerosol ( mamul ) % 2, 5
Fik Kanisier
: Uçan haserelere karsi aerosol teneke kutusu % 2, 5
Fik Valve 
: Uçan haserelere karsi aerosol valfi % 2, 5
Actuator Button
: Usan haserelere karsi aerosol aktuatoru % 2, 5
Fik kapak
: Usan haserelere karsi aerosol kapagi % 2, 5
Tava
: Uçan haserelere karsi aerosollerin 12 adedinin konuldugu tepsi % 2, 5
Pe Film
: Usan haserelere karsi aerosol 12'li tavanin shring naylonu % 2, 5
Fik Dis Koli
: Usan haserelere karsi aerosol dis kolisi % 2, 5
Cik
: Yürüyen haserelere karsi aerosol ( mamul ) % 2, 5
Cik Kanisier
: Yürüyen haserelere karsi aerosol teneke kutusu % 2, 5
Cik Valve
: Yürüyen haserelere karsi aerosol valfi % 2, 5
Wand Assembly
: Yürüyen haserelere karsi aerosol kapagina takilan plastik hortum ve mekanizma 
% 2, 5
Cik Kapak
: Yürüyen haserelere karsi aerosol kapak % 2, 5
Tava
: Yürüyen haserelere karsi aerosollerin 12 adedinin konuldugu tepsi % 2, 5
Pe Film
: Yürüyen haserelere karsi aerosol 12'li tavanin shring naylonu % 2, 5
Cik Dis Koli
: Yürüyen haserelere karsi aerosol dis kolisi % 2, 5
Glade
: Hava tazeleyici aerosol ( mamul ) % 2, 5
Glade Kaniste
: Hava tazeleyici aerosol teneke kutusu % 2, 5
Glade Valve
: Hava tazeleyici aerosol valfi % 2, 5
Glade Kapak
: Hava tazeleyici aerosol kapak % 2, 5
Glade Dis koli
: Hava tazeleyici aerosol dis kolisi % 2, 5
Raid Liquid
: Haserelere karsi likit ( mamul ) % 2
Raid Liquid Separator
: Haserelere karsi likit koli separatoru 3 oluklu % 2
Raid Liquid Separator
: Haserelere karsi likit koli separatoru 4 oluklu % 2
Raid Liquid Kapak
: Haserelere karsi likit sise kapagi % 2
Raid Liquid Glue
: Haserelere karsi likit etiket yapistirici tutkal % 2
Raid Liquid Etiket
: Haserelere karsi likit sise etiketi % 2
Raid Liquid Şise
: Haserelere karsi likit sisesi % 2
Raid Liquid Dis Kutu
: Haserelere karsi likit dis kutu % 2
TORBA VE BRANDA
* 1 ) Naylon torba imalatinda , standart polietilende % 5 'e , sup standart 
polietilende % 8 'e kadar fire verebilir.Standart polietilende %1 5 'e , sup 
standart polietilende %25 'e kadar zaiyat verebilir.
2 ) Naylon branda imalatinda , standart polietilende % 4 'e , sup standart 
polietilende % 6 'ya kadar fire verebilir.Standart polietilende % 10 'a , sup 
standart polietilende % 20 'ye kadar zayiat verebilir.
* F-12 tipindeki polietilenden film çekerek muhtelif ebatlarda naylon torba 
imalinde genel olarak polietilen hammaddesinin % 8 civarinda , G03 tipindeki 
polietilenden ayni sartlarda torba imalinde polietilenin % 9 nispetinde fire 
vermesi normal görülmüstü
Plastik kanaviçeden imal edilen torba çuval ve hararlarda dikis firesi nispeti % 
2 civarindadir.
* Polietilenden plastik torba , brandalik , sulama hortumu imalati esnasinda % 
10 civarinda fire ve zayiat olabilir.
*Kerevit ihracinda kullanilan ambalj malzemesinin ihracatla ilgili hazirlik 
safhasinda isimleri asagida bildirilen malzemelerin pastorizasyon odalarinda, 
vakum makinalarinda doldurma tünellerinde ani degisen isi farkindan dolayi , 
ayrica paketleme esnasinda
manipülasyon hatasindan meydana gelecek fire nispetleri malzeme cinslerine göre 
söyledir.
Yazili resimli karton kutu : % 13
Plastik torba : % 10
Plastik kap : % 5
Kagit kapak : % 36
Plastik bant : % 3
Kagit etiket : % 1
Büyük mukavva kutu : % 1
ÇUVAL
* Un fabrikalarindan sehir dahilindeki firinlara sevkedilen 10 onsluk kanaviçe 
un çuvallari zaman zaman tamir ve bakimi yapilmak suretiyle 6 ila 8 defa 
kullanilabilirler.
Hurda olarak alinip gerekli tamir ve düzeltmeler yapidiktan sonra satisa 
arzedilen hurda çember ve çuvallarin bu ameliyeler esnasinda verebilecegi fire 
ve zayiat nispetleri ;
Hurda çemberde % 5
Hurda çuvalda % 10 civarinda fire ve zayiat verebilirler.
* Satilan plastik ve kanaviçe çuvallardan özürlü olanlarin müsteri tarafindan 
iadesi halinde yenileriyle degistirilmesi gerektigi ve bu özürlü çuvallarin 
toplam satis üzerinden oraninin % 1 civarinda olmasi uygundur.
* Ambalaj malzemelerinde :
A ) G-03-5 standart polietilenden branda çekme esnasinda % 8 civarinda , 
B ) F.2.12 standart polietilenden naylon torbalik çekme esnasinda % 8 dolayinda 
fire olabilir.
* Sentetik çuval dikisi esnasinda kesin ayirma yapilmamakla birlikte ortalama % 
2, 5-3 civarinda fire ve zayiat verilebilir.
* Bakliyat ürünlerinin ambalajlanmasinda kullanilan polietilen ve polipropilen 
ambalaj malzemelerinde uygulanacak fire oranlari % 5 ile % 8 arasindadir.
KUTU
* Oluklu mukavva ve karton kutu imalatinda fire yüzdesinin % 10 olmasi 
normaldir.
* Oluklu mukavva ve kutu imalatinda % 5 civarinda fire ve zayiat verilebilir.
* Silindirik teneke kutu ebadi için herhangi bir standart mevcut degildir.Bu tür 
kutularin imalinde esas dese, kapak kesiminde ortaya çikmaktadir.Bu nedenle 
çapin kutu yüksekligine orani degistikçe kutu agirligina nazaran dese miktari da 
çapin karesiyle 
orantili olarak ( parabolik ) degismektedir.Çok degisik çap ve yükseklikteki 
imalat yapilmakta olmasi nedeniyle silindirik kutu yapiminda iskarta ve dese 
oranlarinin ortalama bir rakamla belirtilmesi olanagi bulunmamaktadir.Bu nedenle 
imalat kademelerinde
ortaya çikan muhtelif zayiatin ayri ayri belirtilmesiyle yetinilmesi zorunlulugu 
ortuyu çikmaktadir.
Konserve kutulari 2 veya 3 parçali olarak ( sivama ) imalat yapilmaktadir.
A - 3 Parçali kutu ( alt ve üst kapak , yan gövde ) : Kapak yapimi ( alt-üst )
Preste kesim sirasinda kapak yapimi için imalata alinan tenekenin agirligi 
üzerinden % 29 - 29 dese 
Gövde Yapimi ( Yan ) :
Uygun ölçüde levha temin edildigi taktirde makasta kesim sirasinda imalata giren 
teneke agirligi üzerinde % 4 - 5 tiriz ve dese
Ayrica kapaklarla gövdenin makinada kenetlenmesi ve kapanmasi sirasinda mamul 
teneke kutu basina % 1 - 2 kutu iskartasi çikabilir.
B - 2 Parçali kutu ( sivama ) :
Kapak Yapimi :
Preste kesim serasenda kapak yapimi için imalata alinan tenekenin agirligi 
üzerinden % 26 - 29 dese
Gövde :
Imalata alinan teneke agirligi üzerinden % 26 - 29 dese , 
Kapak kapamada teneke kutu basina % 05 - % 1 kutu iskartasi çikabilir.
C - Kapak adedi çok parçali olan kutularda kapak adedi kadar malzeme agirligi 
üzerinden % 26 - 29 yapim desesi ortaya çikar.
Yukarida açiklanan dese , tiriz ve iskarta miktarlari gerçek anlamda fire 
olmayip , o is yerinde istifade edilemeyeceginden toplanarak günün rayiç bedeli 
üzerinden hurda olarak satilabilecek malzemeyi belirlemektedir.
* Baskili sekilde matbaalardan gelen kartonlarin kutu haline getirilmesi ve kutu 
haline geldikten sonra dolumda ( seker ) makinelerin bu kartonlari zayi etmesi 
nedeniyle uygulanacak fire orani % 3 'tür. ( 05.12.1996/535 YKK )
AMBALAJ SANDIGI
* Ambalaj sandiklari imalatindaki fire orani % 5 - 8 civarindadir.
PLASTIK AMBALAJ
* Polistren hammaddesi kullanarak, yogurt , deterjan kaplari ile her türlü 
ambalaj malzemesi imalatinda % 5 civarinda fire dogabilir.
Ufak plastik seker kutusu imalati esnasinda % 3 nispetinde fire dogabilir.( 
19.12.1989 YKK )
* Hurda plastikten ; naylon torba ve poset imalatinda % 25 civarinda fire 
olabilir.
LIKIT VE KREM BOYA AMBALAJI ( AYAKKABI )
* Sise , kapak , firça , kutu , düzinelik kutu , plastik kutu , etiket , kavanoz 
gibi ambalaj malzemeleri stoklama sirasinda % 3 'e kadar , imalat sirasinda % 12 
'ye kadar fire vermektedir. ( 20.11.1997-586 YKK )
ANASON
* Anason nakliyede % 0.5 ( binde bes ) , depolamada % 0.2 ( binde iki ) 
civarinda fire ve zayiat verebilir.
ANTIFRIZ
* Bati Almanya'dan 1-1, 5-3 ve 3, 5 litrelik plastik kaplarda ve 3, 5-50 ve 200 
litrelik saç kaplarda ithal edilen antifriz ve özel sinai yaglarin ithali , 
depolamasi ve bilahare satisi siralarinda kaplarin hirpalanmasindan mütevellit 
sizmalar neticesi 
% 0.7 (binde yedi ) nispetinde fire ve zayiat vermesi normaldir.
ARPA
* Arpanin nakliye firesi % 1, 5 ; muhafaza firesi % 1 ( 6 ay için ) 
civarindadir.
ATERMIT
* Çati kaplamasi atermit'in satisinda % 5 'e kadar fire vermesi normaldir.
AYAKKABI
* Japon köselesi kullanilarak ve ortalama 43 numara imal edilen ayakkabi ve 
postallarda kullanilan malzme miktari :
- Bir çift ayakkabi 20 desi , bir çift postala 30 desi vidala sarf edilir.
- 90 cm.eninde 1 metre kaput bezinden 8 ayakkabi sayasi yüz ve 9 çift postal 
sayasi yüz astari çikar .
- 140 cm.eninde 1 m.vinyleksten 13 ayakkabi gamba astari ve 7 çift postal gambo 
astari çikar.
- Bir çift ayakkabi gambasi için 15 desi mesin ve bir çift postal gambasi için 
22.5 desi mesin harcanir.
- Bir çift mostro ( patoz ) 260 cm. ( 2.6 desi ) 'den çikar.
- Bir çift ayakkabi veya postal için 130 cm2 bombelige ihtiyaç vardir.
- Bir çift ayakkabiya ( her tür çivi dahil ) ortalama 60 gr.çivi harcanir.
- Bir çift taban astari ( 1200 cm2 ) 12 dm2.'den kesilir.
- Bir çift ayakkabi sayasi 4-5 gr.naylon iplikle dikilir.
- Bir çift ayakkabi için 200 gr.ilaç kullanilir.
- Bir çift ayakkabi için 10 gr.alt boyasi kullanilir.
- Solüsyon , çiris ve biçaklardan sarfedilecek miktarlar büyük ölçüde 
kullaniciya baglidir.Bu nedenle bunlarla ilgili rakamlar hesaplanmamaktadir.
- Bir çift ayakkabi için 12 dm2.Japon köselesine ihtiyaç vardir.
* Erkek ayakkabisi imalatinda kullanilan malzemelerin verebilecegi fire nispeti 
:
1 ) Malzemenin kalitesi, ( düsük kaliteli malzemenin daha çok fire verecegi 
açiktir.)
2 ) Model, ( iki ayak 2'den çikan modeller yaninda 2, 5 ayak 2 'den kesilen 
modeller de vardir.Vardolali bir ayakkabinin taban yüzölçümü daha fazladir.)
3 ) Personel ( kesimi yapan elamanin yetenek ve tecrübesi ).
Yukarida sayilan faktörler fire oranini büyük ölçüde etkiler.Bu yüzden fire 
nispetlerine iliskin bir oran verilmesi dogru degildir.
Fire nispetleri ancak , kullanilan malzeme ve model bilindigi zaman personel 
unsuru da dikkate alinarak bulunabilir.Bu konuda bir genelleme yapilamaz.
* Bagcikli ve makosen iskarpinler ile rok iskarpin ve kisa-orta ve uzun konçlu 
deri botlara kullanilan vidala deri miktarlari :
Deri ( 1 çift ayakkabi için ) 
Erkek Erk.bot Erk.rot Erk, çizme
23 dm2. 38 dm2. 38 dm2. 65 dm2.(bal)
NOT: Bu miktarlar normal modeller içindir.Model degisikliginde modelin sekline 
göre daha fazla dm2.deri kullanilabilir.
Kadinlar :
Zenne Zenne bot Zenne rok Zenne çizme
22 dm2. 50 dm2.baldir 32 dm2. 65 dm2.
kaplama dahildir.
* Toptan ayakkabi alim-satiminda perakendecilerin yaptigi iadelerden 
kaynaklananlar da dahil mamul ayakkabilarda fire olamaz, ancak ayakkabi 
imalatinda malzeme firesi olabilir.ayrica mevsimi geçtigi için iadelerden ötürü 
olan ayakkabilara da tapon ayakkabi

ifadesi kullanilabilir.
* Bir çift ayakkabi için gerekli malzeme miktari ; modele, üretim teknolojisine, 
kullanilan malzemenin kalitesine ( Örnegin;dogil derilerin tamami kullanilamaz ) 
ve personelin tecrübesine bagli olarak degisir.
* Futbol ve basketbol ayakkabisi : Ayakkabi cinslerine göre fire dahil 
harcanacak ortalama malzeme miktarlari :
Baslica Malzemeler Futbol ayk.(x) Bask.ayk.(x)
Vidala 23 ds2. 38 ds2.
Astarlik deri veya bez 33 ds2. 48 ds2.
Hazir taban 1.05 çift 1.05 çift
Kapsül 10-16 adet 16-24 adet
Bag 1 çift 1 çift
Yapistirici 200 gr. 200 gr.
Çiviler (atom tip üretimde kullanilmaz) 60 gr. 60 gr.
( x ) 1 çift merdane ( 39 - 44 numaralar arasi ) ayakkabilar için.
* Pamuk ipligi , keten iplik, jüt ipi ve straygan ipi kullanilarak, ayakkabi 
kumasi dokumasi sirasinda meydana gelebilecek fire orani % 6-7 ; kumaslarin 
laminasyonu sirasinda meydana gelebilecek fire orani ; Kumasta : % 4, 5-5 , 
Yapistirici da % 4, 5-5 'dir.
AYÇIÇEGI
* Yag elde edilecek ayçiçekleri imale sevk edilmeden önce % 3 ' e kadar yabanci 
madde firesi verir.
a) Presyon suretiyle ayçiçeginden çikarilabilecek yag nispeti ortalama olarak % 
38 ila % 38, 5 'dur.
b) Presyon suretiyle ayçiçegi tohumundan elde edilecek küspe nispeti ortalama 
olarak % 38 ila % 40 ' dir.
c) Ayçiçegi tohumunun ambar firesi , nakliye firesi, tarti farki ve rutubet 
firesi olarak ortalama % 1 ila % 1, 5 'dur
d) Ayçiçegi tohumundan imalat esnasinda çikabilecek ise yaramaz çikinti miktari 
bu tohumlarda ortalama olarak % 02, 5 ( binde ikibuçuk ) ile % 3 ( yüzde üç ) 
nispetinde yabanci maddedir.
e) Ayrica ayçiçegi tohumundan ortalam olarak % 17, 5 ila % 19, 5 nispetinde 
kabuk çikabilir ve bu kabuklar umumiyetle fabrikalarda yakacak olarak 
kullanilir.
* 100 kg.Ayçiçegi tohumu ekstrasyonla islendiginde :
Analiz, nakliye , tarti ve rutubet firesi : % 1-2
Hamyag ( brüt ) : % 38-40
Küspe : % 48-49
Kabak : % 12-10
Yukarida belirtilen nispetler takribi olup, tohumun cinsine ve isleme sekline 
göre degisebilir.
AYNA
* Dikdörtgen aynalarda kesim fire nispeti % 5 , isleme firesi ise % 5 ile % 7 
arasindadir.Oval ve sekilli aynalardaki kesim firesi % 10 ile %15 arasinda, 
isleme firesi de % 5 ile % 7 arasinda degisme gösterebilir.
BAGIRSAK ( KÜÇÜKBAS HAYVANLAR )
* Ham bagirsagin islemi iki ayri sistemde gerçeklesir.:
a) 1- Mahalli mezbahalarde kesimi yapilan hayvanlarin bagirsagi karnindan 
alinir. ( Çekim )
2- Bu bagirsagin içindeki pislikler temizlenir. ( Sergen )
3- Bu bagirsaklar hamlatilir. ( Tava getirilir.)
4- Kamislama islemi ile içindeki kaba et ve disindaki çember ( dürent ) 
ayrilir.Bu islemi gören bagirsaklar tuzlanir ve orijinal bagirsak ismini 
alir.Normal sayilan bu islem tarzi Vilayetlerin Belediye veya Et Balik Kurumu 
mezbahalarinda yapilmaktadir
Bu islemlerde bagirsaklarin cinslerine göre verdikleri fire nispetleri, 12 ay 
ortalamasi itibariyle asagida görüldügü gibidir.
Karaman bagirsagi : % 3-5
Dagliç bagirsagi : % 5-7
Kivircik bagirsagi : % 10-12
Kuzu bagirsagi : % 12-15
Kara keçi bagirsagi : % 10-12
Tiftik keçi bagirsagi : % 12-15
b) 1- Mahalli mezbahalarda kesimi yapilan hayvanlarin bagirsagi krnindan alinir 
. ( çekim )
2- Bu bagirsagin içindeki pislikler temizlenir. ( Sergen )
3- Bu bagirsaklar tuzlanir veya sok edilerek dondurulur.Muhafazaya alinir, 
belirli miktarda olunca bagirsakla istigal eden firmalara satilir.
4- Satin alinan bu ham bagirsaklar sehir haricinde bulunan isyerlerinde 
hamlatilir.( Tava getirilir.)
5- Kamislama islemi ile içindeki kaba et ve disindaki çember ( dürent ) 
ayrilir.Bu islemi gören bagirsaklar tuzlanir ve orijinal bagirsak ismini alir.Bu 
islem normal sayilmaz.Kaza, nahiye ve köylerde yapilan kesimlerde bu sistem 
mecburen uygulanir.
Bu islemlerde bagirsaklarin cinslerine göre verdikleri fire nispetleri, 12 ay 
ortalamasi itibariyle asagida görüldügü gibidir.
Karaman bagirsagi : % 7-10
Dagliç bagirsagi : % 10-12
Kivircik bagirsagi : % 15-20
Kuzu bagirsagi : % 20-25
Kara keçi bagirsagi : %15-20
Tiftik keçi bagirsagi : % 20-25
Bu orijinal bagirsaklar Türk Standartlari ( TS 208 ) göre Asorti islemi 
yapilarak kalite ( tazyike tahammül ) , kalibre ( genislik ) 17 ila 20 
kategoriye ayrilir.
Elde edilen randiman neticesinde Asorti islemindeki fire nispetleri belirlenmis 
olur.( 19.12.1989 YKK )
* Bagirsakta fire nispetleri :
a) Hayvanin cinsine ( erkek - disi olusuna )
b) Yasina
c) Yedigi besine ( mera ve kapali yerlerdeki )
d) Irkina ( kivircik, dagliç, karaman v.s. )
e) Mevsime
f) Yöreye göre degismektedir.
Hayvanlardan elde edilen bagirsaklarin çok farkli fire nispetleri oldugu nazara 
alinarak , Türkiye genelinde senelik ortalama 4-5 küçükbas hayvan ( koyun, kuzu, 
keçi ) bagirsagindan bir bandil ( 91, 5 m.) bagirsak elde edilir, Firede esas 
budur.
BAHARAT
KARABIBER
Azami Depolama Firesi % 2
KARABIBER
Azami Ögütme Firinlama Firesi % 4
KARABIBER
Azami Paketleme Firesi % 2
KIMYON
Azami Depolama Firesi % 2
KIMYON
Azami Ögütme Firinlama Firesi % 5
KIMYON
Azami Paketleme Firesi % 2
KURU BIRA MAYASI
Azami Depolama Firesi % 0.5
KURU BIRA MAYASI
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
KURU BIRA MAYASI
Azami Paketleme Firesi % 0.5
TARÇIN
Azami Depolama Firesi % 2
TARÇIN
Azami Ögütme Firinlama Firesi % 5
TARÇIN
Azami Paketleme Firesi % 2
YENIBAHAR
Azami Depolama Firesi % 3
YENIBAHAR
Azami Ögütme Firinlama Firesi % 4
YENIBAHAR
Azami Paketleme Firesi % 2
IHLAMUR
Azami Depolama Firesi % 7
IHLAMUR
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
IHLAMUR
Azami Paketleme Firesi % 2
TOZ ACI BIBER
Azami Depolama Firesi % 1
TOZ ACI BIBER
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
TOZ ACI BIBER
Azami Paketleme Firesi % 2
TOZ TATLI BIBER
Azami Depolama Firesi % 1
TOZ TATLI BIBER
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
TOZ TATLI BIBER
Azami Paketleme Firesi % 2
PUL BIBER
Azami Depolama Firesi % 2
PUL BIBER
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
PUL BIBER
Azami Paketleme Firesi % 0.5
YAPRAK BIBER
Azami Depolama Firesi % 2
YAPRAK BIBER
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
YAPRAK BIBER
Azami Paketleme Firesi % 0.5
SUSAM
Azami Depolama Firesi % 1
SUSAM
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
SUSAM
Azami Paketleme Firesi % 1
KUŞ ÜZÜMÜ
Azami Depolama Firesi % 2
KUŞ ÜZÜMÜ
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
KUŞ ÜZÜMÜ
Azami Paketleme Firesi % 1
ÇAM FISTIK
Azami Depolama Firesi % 2
ÇAM FISTIK
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
ÇAM FISTIK
Azami Paketleme Firesi % 1
MAHLEP
Azami Depolama Firesi % 1
MAHLEP
Azami Ögütme Firinlama Firesi % 1
MAHLEP
Azami Paketleme Firesi % 0.5
SAHLEP
Azami Depolama Firesi % 2
SAHLEP
Azami Ögütme Firinlama Firesi % 5
SAHLEP
Azami Paketleme Firesi % 1
SUMAK
Azami Depolama Firesi % 2
SUMAK
Azami Ögütme Firinlama Firesi % 2
SUMAK
Azami Paketleme Firesi % 1
KARBONAT
Azami Depolama Firesi % 1
KARBONAT
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
KARBONAT
Azami Paketleme Firesi % 2
KARANFIL
Azami Depolama Firesi % 3
KARANFIL
Azami Ögütme Firinlama Firesi % 5
KARANFIL
Azami Paketleme Firesi % 2
LIMON TUZU
Azami Depolama Firesi % 0.5
LIMON TUZU
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
LIMON TUZU
Azami Paketleme Firesi % 1
RENDELENMIŞ HINDISTAN CEVIZI
Azami Depolama Firesi % 0.5
RENDELENMIŞ HINDISTAN CEVIZI
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
RENDELENMIŞ HINDISTAN CEVIZI
Azami Paketleme Firesi % 2
KEKIK
Azami Depolama Firesi % 1
KEKIK
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
KEKIK
Azami Paketleme Firesi % 2
NANE 
Azami Depolama Firesi % 1
NANE 
Azami Ögütme Firinlama Firesi ----
NANE 
Azami Paketleme Firesi % 2
KARABIBER
* Üç cins karabiber vardir:Saravak , malabar, lambon.Saravak menseli karabiberin 
ihraç limani Singapur olursa fire nispeti % 4-6 arasindadir.Avrupa limanlarindan 
yükleme olursa % 3 ' e kadardir.
Hindistan menseli Malabar karabiber , hangi limandan yüklenirse yüklensin , fire 
nispeti % 1 ' e kadardir.Zira bu mal kalburlasmis ve firinlasmistir.
Malezya menseli Lambon karabiber menseinden yüklenirse % 3 ' e kadar fire 
mevzubahis olabilir.Menseinden yüklenmeyip de Avrupa limanlarindan yüklendigi 
taktirde % 2 ' ye kadar fire verebilir.
* Karabiber ' de ; - Ambar firesi % 0.5 ile % 1 arasinda;
- Yabanci maddelerden ayrilma % 0.5 ' e kadar
- Ögütme ve eleme firesi % 3-4 arasinda , 
- Paketleme firesi % 2 ' ye kadar.
NOT: Paketler 5 , 10 , 20 , 30 gramliktir.
*Tane karabiber ( Hindistan , Endonezya, Brezilya )
a) Menseinden ithalat : % 4-6 
b) Avrupa limanlarindan ithalat : % 3
c) Toptan ambar : % 2
d) Perakende satis : % 2
e) Ögütme : % 2-3
f) Paketleme : % 3-5
KARANFIL
* Madagakar ve Zanzibar menseli karanfiller menseinden yüklenirse % 8 ' kadar 
fire ve zayiat verebilir.Avrupa limanlarindan yüklenirse bu nispet % 3 ' e 
kadardir.
* Tane karanfil ( Madagaskar, Seyschell, Hindistan, Endonezya ):
a) Menseiden ithalat : % 8
b) Avrupa limanlarindan ithalat : % 3 
c) Toptan ambar : % 3
d) Perakende satis : % 5
e) Ögütme : % 3-5
f) Paketleme : % 3-5
TARÇIN
* Çin menseli tarçin , balyali olarak Honkong limanindan yüklenirse % 1 ' e 
kadar fire verebilir.Avrupa limanlarindan yüklenirse % yarim'a kadar fire 
mevzubahistir.Endonezya menseli tarçin , Endonezya limanindan yüklenirse % 2'ye 
kadar fire ve zayiat 
verebilir.Avrupa limanlarindan yüklendigi taktirde % 1'e kadar fire ve zayiat 
normal kabul edilir.
* - Ambar firesi : % 1 ' e kadar
- Yabanci maddelerden ayirma firesi : % 1 ' e kadar
- Firinlama firesi : % 10 ' a kadar
- Ögütme firesi : % 5 ' e kadar
- Paketleme firesi : % 2 ' ye kadar
* Kabuk Tarçin ( Endonezya ) ve Kabuk Tarçin ( Çin ) :
a) Menseiden ithalat : % 2-3
b) Avrupa limanlarindan ithalat : % 1-2 
c) Toptan ambar : % 2
d) Perakende satis : % 2
e) Ögütme : % 5
f) Paketleme : % 3-5
g) Kavurma ( Firinlama ) : % 10 ' a kadar
* 11 ay gümrükte bekleyen tarçin % 5 civarinda fire verebilir.
KIMYON
* - Ambar firesi : Yoktur.
- Yabanci maddelerden ayirma firesi : % 8-12 arasinda
- Yikama , kurutma firesi : % 2-3arasi
- Ögütme firesi : % 3 ' e kadar
- Paketleme firesi : % 2 ' ye kadar
- Kavurma firesi : % 8-10 arasi
* Tane Kimyon :
a) Toptan ambar : % 3
b) Perakende satis : % 2
c) Yabanci maddelerden ayirma firesi : % 6-8 arasinda
d) Yikama , kurutma firesi : ----
e) Ögütme firesi : % 3 -5
f) Paketleme firesi : % 4-6
g) Kavurma firesi : % 8-10 arasi
MAHLEP
* Mahlepin sehirden sehire nakliye firesi % 0.5 ' e kadar, muhafaz firesi % 2 ' 
ye kadar , perakendeci firesi % 2 ' ye kadardir.
a) Toptan ambar : % 2
b) Perakende satis : % 2
c) Ögütme firesi : % 5-6
d) Paketleme firesi : % 4-6
TANE HALCIVAN ( ÇIN )
a) Menseiden ithalat : % 3
b) Avrupa limanlarindan ithalat : % 1.5 
c) Toptan ambar : %0.5
d) Perakende satis : % 2
TOZ KINA ( HINDISTAN , PAKISTAN )
a) Menseiden ithalat : % 0.5
b) Avrupa limanlarindan ithalat : ----
c) Toptan ambar : % 2
d) Perakende satis : % 2
e) Paketleme : % 2
HINDISTAN CEVIZI
* Tane Hindistan cevizi yas meyve olarak mütalaa edildiginde , katedilen yolun 
uzunlugu, hava isisinin degisimi gibi nedenlerle % 15 ' e varan fire 
verebilir.Fire nispeti dis görünümünden degil , içinin yesillenmesinden 
anlasilir.
* Tane Küçük Hindistan Cevizi ( Endonezya ) :
a) Menseiden ithalat : % 2
b) Avrupa limanlarindan ithalat : % 1
c) Toptan ambar : % 0.5
d) Perakende satis : % 2
e) Paketleme : % 2
f) Ögütme : % 4-5
* Rendelenmis Hindistan Cevizi ( Seylan , Endonezya )
a) Menseiden ithalat : % 0.05
b) Avrupa limanlarindan ithalat : % 0.05
c) Toptan ambar : % 1
TANE ZENCEFIL ( TRASLI , ÇIN )
a) Menseiden ithalat : % 2-3
b) Avrupa limanlarindan ithalat : % 1
c) Toptan ambar : % 1
d) Perakende satis : % 2
e) Paketleme : % 3-5
f) Ögütme : % 5
TANE YENIBAHAR ( MEKSIKA , JAMAIKA , HONDURAS )
a) Menseiden ithalat : % 5
b) Avrupa limanlarindan ithalat : % 2
c) Toptan ambar : % 2
d) Perakende satis : % 2
e) Paketleme : % 3-5
f) Ögütme : % 2-3
ANASON
a) Toptan ambar : % 2
b) Perakende satis : % 3
c) Paketleme : % 2
d) Yabanci maddeleri ayirma : % 6-8
ADAÇAYI
a) Toptan ambar : % 1-2
b) Perakende satis : % 2
c) Paketleme : % 3-5
d) Yabanci maddeleri ayirma : % 0.5
BUHUR
a) Toptan ambar : % 10
b) Perakende satis : % 3
c) Paketleme : % 3-5
ÇAM FISTIK
a) Toptan ambar : % 0.5
b) Perakende satis : % 2
c) Paketleme : % 5
ÇÖREK OUT
a) Toptan ambar : % 2
b) Perakende satis : % 2
c) Paketleme : % 4-5
d) Yabanci maddeleri ayirma : % 2-3
e) Yikama kurutma : % 1-2
f) Firinlama : ----
IHLAMUR
a) Toptan ambar : % 5-7
b) Perakende satis : % 4
c) Paketleme : % 8-10
KISNIS
a) Toptan ambar : % 2
b) Perakende satis : % 2
c) Paketleme : % 2-4
d) Yabanci maddeleri ayirma : % 4
KUS ÜZÜMÜ
a) Toptan ambar : % 0.5
b) Perakende satis : % 1
c) Paketleme : % 6-8
KEKIK ( KURU )
a) Toptan ambar : % 4
b) Perakende satis : % 2
c) Paketleme : % 3-5
d) Yabanci maddeleri ayirma : % 6-8
NANE ( KURU )
a) Toptan ambar : % 4
b) Perakende satis : % 2
c) Paketleme : % 2-4
PUL KIRMIZI BIBER, TOZ KIRMIZI BIBER
a) Toptan ambar : % 2
b) Perakende satis : % 1-2
c) Paketleme : % 4-6
SUSAM
* Ithal ham susamin verebilecegi fire nispeti söyledir.:
- Menseinden ithalatlarda, 
- Avrupa limanlarindan ithalatta, 
- Menseinden ithalatta tarti farki, toplam % 1 ' e kadar.
- Toptan ambar ( depolama ) firesi, 
- Yurt içinde satista tarti farki, toplam % 1 ' e kadar.
* Islenmis Susam ;
a) Toptan ambar : % 1
b) Perakende satis : % 1
c) Paketleme : % 4-6
TANE SAHLEP
a) Toptan ambar : % 1-2
b) Perakende satis : % 2
c) Paketleme : % 4-6
d) Ögütme : % 5-7
SUMAK
a) Toptan ambar : % 1
b) Perakende satis : % 1
c) Paketleme : % 4-6
BAKIR
* Kontüni Sistemde Bakir-Bakir Alasimlarindan Takoz Döküm ve Çesitli Profiller 
Imalatinda Kullanilan Hammadde Türlerine Göre Fire Oranlari :
1-) Kullanilan Hammaddeler :
Pirinç , bronz ve alpaka alasimlarinin hazirlanmasinda % 50-% 50 oraninda hiç 
alasima girmemis yeni malzeme ve hurda malzemeler kullanilacagi esas alinmistir.
a) Hurda Malzemeler
- Yagli ve yagsiz pres artiklari ( bakir, pirinç, bronz , alpaka )
- torna talasi ( )
- Yanik, soyma bakir teller
- Bakir tellerin kirilmasi ile elde edilmis , granür bakir ( bünyesinde % 1-2 
plastik bulunabilir.)
b) Yeni Malzemeler ( Hiç alasima girmemis )
- Blister , rafine , filmasin, katot bakirlar
- Distile veya elektrolitik çinko külçeler
- Elektrolitik kursun külçe 
- nikel parça veya levhalari
- Saf kalay , bakir-fosfor , metalik mangan
2-) Kontinü Döküm Fireleri :
Endüksiyon ocaklarinda ergitme-bekletme periyotlarinda olusan yanma , 
buharlasma, curuf tesekkülü ve etrafa dökülmelerin sebep oldugu kayiplar 
seklindeki fireler çesitli metalik, metal ve metal oksitlerinden olusan , deger 
tasiyan ramat yüzde oranlari 
asagidaki gibidir.
Kontinü Dökümle Üretilen Fire ( % ) Ramat ( % )
A.Bakir Takoz 6-7 9-10
B.Bakir Lama 5, 5-6, 5 9-10
C.Bakir Filmasin 5, 5-6, 5 9-10
D.Pirinç Lama 6-7 9-10
E.Pirinç Takoz 6, 2-7, 2 9-10
F.Pirinç Filmasin 6, 5-7, 5 9, 5-10, 5
G.Bornoz Lama 6-7 9-10
H.Alpaka Lama 6, 7-7, 7 9, 7-10, 7
I.Alpaka Filmasin 7, 3-8 10-11
NOT : Her çesit lamanin alt ve üstünün frezelemesinden meydana gelen % 1, 5-2 
fire orani ( b, d, g, h ) yukaridaki % fire oranlarina dahil edilmis olup 
frezeleme yapilmadigi taktirde bu oran düsülür.
3-) Mamul Tarifleri ve Fireler :
a) Mamul Tarifeleri :
- Pirinç çubuk : 2-30 mm.yuvarlak veya alti köse
- Bakir, bronz ve alpaka seri: 0, 10-5 mm.kalinlikta (Ort.0.5 mm.)
- Alpaka tel : 0, 15-3 mm.teller
- Lama : 10-20 mm.kalinlik ve 40-700 mm.genislikte , muhtelif boyda düz veya 
kangal halindeki platinalar.
b) Yari mamullerden mamul elde edilirken asagida belirtilen hususlar isyerinde 
tespit edilmistir.Fireler ve ramat oranlari bu tespitler baz alinarak 
hesaplanistir.
- Bakir takozlardan bakir lama elde edilirken % 20-25 hurda çikmaktadir.
- Pirinç takozdan pirinç çubuk % 20-25
- Bakir lamadan bakir serit % 15-20
- Pirinç lamadan pirinç serit % 15-18
- Pirinç filmasinden pirinç tel % 8-12
- Alpaka lamadan alpaka serit % 15-20
- Alpaka filmasinden alpaka tel % 10-15
- Bakir filmasinden bakir tel % 3-5
- Bronz lamadan serit elde edilirken % 15-20 hurda çikmaktadir.
Yukarida açiklanan arayis hurdalari imalatta tekrar kullanildigindan fire olarak 
degerlendirilmemistir.
c) Mamul üretimlerinde fire ve ramat oranlari asagidaki gibidir.
Mamul Cinsi Fire (%) Ramat (%)
Bakir takozdan bakir lama imali 1, 5-2 2-2, 5
Pirinç takozdan pirinç çubuk 1, 5-2 1, 5-2
Bakir lamadan bakir serit 1, 5-2 2-2, 5
Pirinç lamadan pirinç serit 1-1, 5 1-1, 5
pirinç filmasinden pirinç tel 0, 9-1, 2 1, 2-1, 5
Alpaka lamadan alpaka serit 1, 5-2 2-2, 5
Alpaka filmasinden alpaka tel 1-1, 5 1, 5-2
Bakir filmasinden bakir tel 1, 5-2 1-1, 5
Bronz lamadan serit 1-2 2-2, 5
NOT : 1Yukaridaki fire oranlarina her imalat asamasinda meydana gelen arayis 
hurdalarinin ayni isyerindeki müteakip ergitmelerinde olusan fireleri de 
kapsamakta olup , 1 kg.yari mamulden 1 kg.mamul olusuncaya kadar gerçeklesen tüm 
fireler dahil edilmistir.
2- Isyerinde olusan tüm ramatlar deger tasimakta olup içerisinde % 15-30 
arasinda metal bulunmaktadir. ( 09.07.1997/340 YKK )
BAKIR LEVHA
* Imalat sirasinda tahassül edecek kendi arayisinin kullanilmasi suretiyle bakir 
levha imalatinda hammadde bazina göre fire ve tali madde yüzde nispetleri :
1) Elektroliz ameliyesinden baslayan tesislerde elektrolitik bakir külçeden 
levha imalatinda toplam fire nispeti ( 0.50-0.99 mm.kalinlikta ) : % 7, 5 ve bu 
imalatta tahassül eden küllü degisim arayisi % 12, 4 'tür.
2) Rafine bakir külçeden levha imalatinda toplam fire nispetleri ( 0, 50-0, 90 
mm. ) ( daha kalin levhalarda bu fire % 3 ' e kadar olabilir. ) % 6, 3 'tür.Bu 
imalatta tahassül eden küllü degirmen arayisi % 10, 5 'tir.
3) Kalayli veya kalaysiz hurda bakirdan levha imalatinda toplam fire nispetleri 
% 9-12 , bu imalatta tahassül eden küllü degirmen arayisi % 10, 5 'tur.
BAKKALIYE
* Konserve : % 1-2 civarinda zayiat verebilir.
Pirinç : Toptan satista % 1-2, perakende satista % 3 ' e kadar fire ve zayiat 
verebilir.
Yesil Mermicek : % 1-2 ' ye kadar ( Perakende satista )
Nohut : % 1 ' e kadar ( Perakende satista )
Bulgur : % 2-3 ' e kadar ( Perakende satista )
Nisasta : ( Çuvalda) % 3 'e kadar ( Perakende satista )
Sehriye : % 1' e kadar.
Çay : Pakette fire vermez.
Pirinç Unu : ( Çuvalda ) % 3'e kadar
Tuz : % 1-5 'e kadar
Toz Seker : % 1
Un : % 1-2'ye kadar
Patates : 3 aydan fazla depolanmasi halinde % 5'e kadar , daha kisa 
depolanmalarda % 3'e kadar.
Tereyag : % 2'ye kadar.
Beyaz Peynir : Perakende satista % 10
Dil Peyniri : Fazla tahammülü olan bir peynir çesidi degildir.En fazla 10 gün 
dayanir ve bu süre içinde % 10 civarinda fire verebilir.
Kasar Peyniri : Sira mali orta kalite kasarlar % 4-5, daha iyi kalite Balkan 
tipi kasarlar % 6-8 civarinda
Tulum Peyniri : % 5-8 civarinda
Gravyer Peyniri : % 4-8 civarinda
Magliç Peyniri : % 10 civarinda
Zeytin : Perakendeci firesi % 1 civarinda
Salça : Rutubeti normal olan salçalarin açik kaplarda tabi olarak firesi % 10 
civarindadir.
Sabun Tozu : % 15 civarinda
Vinterize edilmis ayçiçek yagi % 10 civarinda
Toz Deterjan : 5 kg.ve daha büyük polietilen torbalarda satildiginda % 1-2 , içi 
karton disi oluklu mukavva kutularda satildiginda ise % 01-02 civarinda fire ve 
zayiat verebilir.
Krem Deterjan : % 01 civarinda fire ve zayiat verebilir.
* Ithalat sirasinda sirke % 1 fire verir.( 07.03.1996/55 YKK )
BAKLAVA VE BÖREK
* Baklava ve börek gibi ürünlerin imalatinda görülen firenin ilk mensei hammadde 
olarak kullanilan undur.Unun ve mamulun muhtelif safhalarda verebilecegi fire ve 
zayiat oranlari asagida belirtilmis bulunmaktadir.
1) Unun bölgesinden isyerine getirilmesinde nakliye esnasinda % 1-2 , 
2) Kaliteli bir baklava yapilabilmesi için unun belirli bir süre beklemesi ve 
dinlenmesi gerekmektedir.Bu depolama esnasinda % 1-3, 
3) Hastalikli ve kurtlu unlarin temizlenmesinde % 1-10, 
4) Unun elenmesinde tozuma ve dökülmeden dolayi % 1, 5-2, 
5) Mamul malin satisi esnasinda terazide kutuya malin fazla konulmasi ve geri 
alinmamasi nedeniyle % 2-3, 
6) Üretim safhasinda ; bozulan , dökülen ve yanan ürünlerden dolayi % 1, 5-2, 
7) Tepside kenar kirintilari ve geyri muntazam parçalar nedeniyle % 2-5 , 
8) Satilamayan mallar sebebiyle % 2-3 , 
* 5 kg.baklava yapiminda ; unun cinsine ve baklavanin kalitesine göre ( yufkanin 
yaprak sayisina ) verilen surubun inceligine göre 1, 5kg, ile 2 kg.arasinda un , 
5 kg.su böregi için ise , 2-2, 5 kg.un kullanilir.
* Ambalaj malzemeleri , özellikle naylon torba ve kutularin yerlestirilmesinde 
yirtilma, patlama, malzemenin hatali imali, bazi müsterilerin fazla torba 
istemeleri nedeniyle de % 3-5 fire ve zayiat meydana gelebilir.
BAL
* Bal üretimi , ambalajlama ve paketlenmesinde meydana gelen fireler :
Malzemeler Fire Orani ( En fazla )
Kavanozlu Bal : % 3
Süzme Bal : % 5
Cam Kavanoz : % 3
Kapak : % 2
Etiket : % 5
Mukavva Tava : % 4
Shrink Naylonu : % 5
BALIK
* Dondurulmus olarak ithal edilen asagida isimleri yazili baliklarin üzerindeki 
glaseden dolayi uygulanacak su firesi :
Scomber Scombrus ( uskumru ) : % 10 
Skipjack Tuna : % 6
Yellowfin Tuna : % 7
Mezgit Fileto : % 16
Kalamar : % 8
Karides : % 23 ' tür.( 01.08.1996/318 YKK )
* Deniz ürünlerinden olusan ahtapot , kalamar , ve sübya mahsullerinin alinip 
temizlendikten sonra soklanarak muhafazasi ve satisa sunulmasina kadar geçen 
zaman içinde verebilecegi fire ve zayiat oranlari :
- Ahtapot : % 13-17
- Kalamar : % 20-23
- Sübya : % 38-40 'dir.
( 05.03.1998/786 YKK )
SUDAK BALIKLARI
* 700 gr.'dan asagi sudak baliklarinin pullarinin temizlenmesi, bas ve 
kuyrugunun atilmasi , içinin temizlenmesi ve kilçiginin çikarilmasi ve iki parça 
halinde dondurulmasindan mütevellit fire nispeti % 60-65 'tir.
YAYIN BALIGI
* 1-5 kiloya kadar yayin baliginin fileto imalati esnasinda verebilecegi fire 
nispeti % 40-50 'dir.
* Ihraç etmek maksadiyla stok yapilarak dondurulan baliklarin tuzlama ameliyesi 
sonunda verecegi fire nispeti :
Sazan baligi 300-1000 gr.kadar % 30-40
Yayin bassiz temizlenmis 1500-3000 gr.kadar % 25-30
Dondurulmus baligin Avrupa'ya nakli esnasinda % 2 'ye , Amerikaya nakli 
esnasinda % 3'e kadar fire kabulu normaldir.
* Dondurulmus baliklarda dondurulmadan ötürü fire ve zayiat :
- Ilk 3 ay için % 2
- 6 ay için % 3
- 1 sene ve yukarisi için % 4 civarindadir.
* Taze baliklarda fire ve zayiat :
- Oldugu gibi bir kaç gün içinde buzhanede buzla muhafaza edilip ihraç edilen 
baliklarda % 1-2 , 
- Içleri temizlenmis , derileri yüzülmüs ve kafasi atilmis baliklarda % 50- 60 
civarindadir.
Karides satisi ve ihracatinda ise ortalama % 1 civarinda fire verebilir.
HAMSI
* Hamsi baligi tuzlamasi ameliyesinde sarfedilen tuz miktari :
1) Paçal ( büyük fiçi ve depolama ) dökme yapilan tuzlama safhasinda tuz miktari 
% 25 'tir.
2) Birinci safhadaki depolardan daha küçük depolara istif edilerek yeniden 
yapilan tuzlamada da % 25 tuz sarfedilir.
3) Bu sekilde tuzlanan baliklar baski altinda günde iki kere salamurasi 
tamamlanmak sartiyla mevsime ve ihraç edilecek memleket talep sekline göre 6-8 
ay süreyle bu sekilde bakima tabi tutulur.
Bu bakimlar esnasinda 1 yil süreli bir muamele için asgari % 150 nispetinde tuz 
sarfedilir.
Canli hamsiden salamura hamsi imali neticesinde , verebilecegi fire:
1-) Temizlenmemis hamsi baliklarinda ( Tuzlu ) % 30 , 
2-) Kafalari kesilmis hamsi baliklarinda irilerde % 35 , ufaklarda % 40 ( bu 
cins hamsilere tuzlu Ançuez baligi denmektedir.)
3-) Kafalari kesilmis , karinlari da bosaltilmislarda % 40-45 ( Bu cins 
hamsilere barsaksiz tuzlu Ançuez baligi denmektedir.)