Yıl:34  Sayı: 333 Haziran 2015 Mükellef 


Nail SANLI Ymm.
TÜRMOB Genel Başkanı

 

Avrupa İş Etiği Ağı (EBEN) Uluslararası Başkanı Sayın Anthony GORTZİS,

 

Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Sayın Profesör Doktor Uğur ÖMÜRGÖNÜLŞEN,

 

Avrupa İş Etiği Ağı (EBEN) Türkiye Başkanı Sayın Profesör Doktor Mahmut ARSLAN,

 

Avrupa İş Etiği Ağı 28. Yıllık Konferansına yapacakları sunuşlar ile katkı verecek olan değerli konuklar,

 

 

Saygıdeğer öğretim üyeleri,

 

 

Ürettikleri mal ve hizmetlerle değerler yaratan iş yaşamının sayın temsilcileri,

 

 

Değerli muhasebe meslek mensupları, 

 

 

Değerli Basın Mensupları             

 

 

                                                                      hepinizi saygı ile selamlıyorum.

 

 

 

Saygı değer katılımcılar, 

 

 

Konuşmama muhasebe ilke ve kavramlarından bahsederek başlamak ve konuşmamın devamında bu ilke ve kavramlar ile iş etiği arasında bağlantılar kurmak istiyorum.

 

 

Muhasebe ilk bakışta, değişmez ilkelere göre bazı yöntem ve usullerin mekanik bir biçimde uygulanması olarak görülebilir. Muhasebe kuramı hakkında yeterli bilgi sahibi olmayanlar muhasebe disiplinini bu açıdan değerlendirmektedir.

 

 

Muhasebe uygulaması “Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri”ne ve bu ilkelerin dayandığı “Temel Muhasebe Kavramları”na göre yürütülmektedir. Bu ilkeler sabit ve değişmez niteliklere sahip değildir. Muhasebe aslında dinamik ve sürekli değişerek gelişen bir disiplindir.

 

 

1932 yılında, New York’ta bulunan “Yeminli Muhasebe Uzmanları”nın raporlarında kullanılmaya başlayan “Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri” ve “Temel Muhasebe Kavramları”, “Uluslararası Muhasebe Standartları” yoluyla günümüze kadar sürekli olarak değişmiş ve gelişmiştir.

 

 

Bu ilke ve kavramlardan iki tanesinin, iş etiği ile yakından ilgili olduğu düşünüyorum. Bu kavramlar yada farklı bir ifade ile varsayımlar, 

 

 

* “Sosyal Sorumluluk Varsayımı” 

 

  ve 

 

* “İşletmenin Sürekliliği Varsayımı”

 

 

olarak ifade edilmektedir.

 

 

Sosyal sorumluluk kavramı; muhasebe meslek mensubunun işini yaparken tarafsız ve adil olmasını, bilgi üretiminde toplum çıkarlarının ön planda tutulmasını ve yapılacak açıklamaların sosyal sorumluluk bilinci ile kamuyu aydınlatma ilkesine uygun olarak yapılmasını öngörmektedir. 

 

 

İşletmenin sürekliliği kavramı ise işletmelerin faaliyetlerine sonsuz ve sınırsız bir şekilde devam edeceği görüşünü esas almaktadır. Ölçeği ne olursa olsun küçük yada büyük, gerçek yada tüzel kişiliğe sahip her işletme temel amacı olan kar elde amacına erişmek için uzun dönemli bir çok faaliyette bulunmaktadır.

 

 

Küreselleşen, haritalardaki sınırlar dışarıda tutulduğunda sınırları kalmayan bir dünyada işletmeler de uluslararası organizasyonlar şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Gerek uluslararası alanda faaliyette bulunan, gerekse ulusal alanda faaliyet gösteren işletmelerin “etik temele dayanan sorunları” önce “işletme sürekliliğini” etkilemekte ve faaliyet büyüklüklerine göre sonuçları ekonomik krizlere varan olumsuz sonuçlar ortaya koyabilmektedir. Yakın zamanda yaşadığımız WorldCom, Enron, Parmalat vakaları bu durumun canlı örnekleridir.

 

 

 

 

Bu bağlamda iş etiği ile ilgili tartışmalarda, araştırmalarda, eğitimlerde, etik davranışın geliştirilmesine yönelik çalışmalarda “sosyal sorumluluk” ve “işletmelerin sürekliliğinin” sağlanması hususlarının temel olarak ele alınması gerektiğine inanıyorum.

 

 

Değerli katılımcılar, bildiğiniz gibi ülkemiz  ile Avrupa Birliği arasında katılım ve müzakere süreci devam ediyor. Bu süreçte, önemsenen unsurlardan biri de “Sivil Toplum Diyalogu”.  

 

 

Gerek ulusal gerekse uluslararası platformda ülkemizdeki her sivil toplum unsurunun bu diyalogu geliştirebilmek üzere etkin çalışmalar yaptığını biliyoruz.

 

 

Bu gün, burada gerçekleştireceğimiz konferansta,  

 

 

* Avrupa İş Etiği Ağı’nın (EBEN), 

 

* Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği’nin (TÜRMOB), 

 

* Avrupa İş Etiği Ağı (EBEN) Türkiye Temsilciliği’nin, 

 

* Avrupa İş Etiği Ağı (EBEN) Türkiye Temsilciliğini 2005 yılından bu yana yürütmekte olan “Hacettepe Üniversitesi İşletmecilik Meslek Etiği Uygulama ve Araştırma Merkezi”nin (HÜEM) 

 

 

değerli konuklar huzurunda bir araya gelmeleri sivil toplum diyalogunun güzel örneklerinden birini oluşturuyor. 

 

 

Bu vesile ile TÜRMOB olarak burada olmaktan duyduğumuz mutluluğu ifade etmek ve bu konferansın gerçekleştirilmesindeki katkıları nedeniyle EBEN Uluslararası Başkanı Sayın Anthony GORTZIS’e, EBEN Türkiye Başkanı Prof. Dr. Mahmut ARSLAN’a, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Sayın Uğur ÖMÜRGÖNÜLŞEN’e teşekkür etmek istiyorum.

 

 

Değerli katılımcılar, etik temele dayalı sorunların işletme sürekliliğini etkilediğini, bu sorunların uluslararası organizasyonlardan kaynaklanması durumunda tüm dünyayı etkileyerek ekonomik krizlere neden olabildiğini ifade etmiştim. 

 

 

Bu nedenledir ki, iş etiği, kurumsallaşma, iyi yönetişim, sosyal sorumluluk, hesap verebilirlik, saydamlık, etik kod, etik liderlik gibi bir çok kavram gündemimize eni konu yerleşti.

 

 

Artık organizasyonlarda, eğitim faaliyetlerinin önemli bir kısmı etik alanında yürütülüyor. Organizasyonlar, yazılı etik kodlarını ve etik değerlerini oluşturuyor. Etik tutum ve davranışın geliştirilmesi için çalışmalar yapıyor.

 

 

Günümüzün rekabetçi ortamında, organizasyonların uzun dönemli başarısı; etik kodlarının varlığı, kurumsal yönetim ilkelerine uyumu ve etik değerlere bağlılığı ile ilişkilendiriliyor.

 

 

Ülkemizde 2011 yılında yayımlanan “Türk Ticaret Kanunu”da kurumsallaşma, iyi yönetişim, hesap verebilirlik, saydamlık kavramları çerçevesinde şekillendirildi. Türk Ticaret Kanunu’nun, organizasyonlarda iş etiğinin gelişimine katkı sağlayabileceğini düşünüyoruz. 

 

 

Ekonomik faaliyetlerin bir bütün olarak kayıtlanması, raporlanması ve denetlenmesi görevlerini uluslararası standartlara uygun olarak yerine getirmekte olan muhasebe meslek mensuplarının birliği olan TÜRMOB; muhasebe meslek etiğinin gelişimini sağlamak üzere önemli çalışmalar yapmaktadır.

 

 

Muhasebe meslek etiği alanındaki çalışmalarımız “TÜRMOB Etik Komitesi” tarafından yürütülmekte, uluslararası düzenlemelerle uyumlu olarak oluşturulmuş, etik kodumuz (Etik İlkeler Yönetmeliği) uygulanmaktadır. 

 

 

Etik konusuna iş yaşamı ve mesleğin gelişimi açısından özel önem atfeden TÜRMOB, 2012 yılında, “İş Etiğine Stratejik Yaklaşım: Etik Liderliğin Rolü” ana teması ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile ortaklaşa olarak Uluslararası İş Etiği Kongresi’ni gerçekleştirmiştir. 

 

 

2009 yılından başlamak üzere her yıl Ulusal düzeyde muhasebe meslek etiği kongreleri yapılmıştır. Bu kongrelerde, 

 

 

* Muhasebe Meslek Etiğine Duyulan Gereksinim

 

* Yaşamda ve Meslekte Etik: Algılar ve Gerçekler

 

* Muhasebe Etiğinde Güncel Yaklaşımlar

 

* TÜRMOB’un Meslek Etiğinde Stratejik Yol Haritası

 

* Muhasebe Etiğinde Temel İlkeler

 

 

ana temaları tartışılmış ve değerlendirilmiştir.

 

 

Ulusal düzeydeki muhasebe meslek etiği kongrelerinin 6’ıncısı 27 Haziran 2015 tarihinde yani yarın, bu konferans merkezinde “İşletme Stratejisinin Bir Unsuru Olarak Etik: Planlamadan Uygulamaya” ana teması ile gerçekleştirilecektir. 

 

 

Bu gün gerçekleştirilmekte olan, Avrupa İş Etiği Ağı 28. Yıllık Konferansını ve yarın gerçekleştirilecek olan 6. Türkiye Etik Kongresi’ni izlemek üzere bu gün aramızda çok sayıda meslektaşım bulunmaktadır. Kendilerine hoş geldiniz diyor iş etiğine gösterdikleri bu ilgi için teşekkür ediyorum.    

 

 

Muhasebe meslek etiği kongrelerinde ulaştığımız önemli sonuçlardan biri “etik konusunun öğretilebilir ve öğrenilebilir” olduğudur. 

 

 

Bu sonuçtan hareketle, meslektaşlarımıza ve aday meslek mensuplarımıza yönelik olarak yoğun bir şekilde yürüttüğümüz eğitim faaliyetleri arasında etik konusu önemli bir eğitim alanı olarak yerini almıştır. 

 

 

27 Mart 2014 tarihli Resmi Gazete’de TÜRMOB olarak yayımladığımız ““Muhasebe Meslek Mensuplarının Etik Eğitimi ve Etik Sözleşme Yapılması Hakkında Tebliğ” ile etik eğitim formel bir yapıya kavuşturulmuştur.

 

 

Etik öğrenme yönünde isteklilik yaratma, etik eğitimi ve etik davranış gelişimini sağlamak, etik sözleşme yapılmasını sağlamak amaçları tebliğin ayrı bölümünde açıkça ifade edilmektedir.

 

 

2015 yılı başından itibaren yürütülmeye başlanılan “Muhasebe Meslek Mensuplarının Etik Eğitimi”ne şu ana kadar 3.126 meslek mensubu katılmıştır. Uzaktan eğitim ve yüz yüze eğitim süreçlerini içeren bu eğitim sonrasında muhasebe meslek mensupları Odaları ile etik sözleşme imzalamaktadır.

 

 

Bu eğitimler, Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu’nun (IFAC) “Mesleki Değerler, Etik ve Tutumlar” başlıklı 4 numaralı uluslararası eğitim standardı ile uyumlu bir şekilde yürütülmektedir. 

 

 

Standartta yer alan “etik eğitim kamu yararı, güvenilirlik ve sosyal sorumluluklar için bir taahhüde neden olmalıdır” ifadesinden hareketle; etik eğitim sürecini tamamlayan ve sözleşme imzalayan muhasebe meslek mensupları “Muhasebe Mesleği Etik Taahhütnamesi” ile müşterilerine taahhütlerini beyan etmektedir.

 

 

TÜRMOB olarak hedefimiz 100.000’i aşan muhasebe meslek mensubumuz ile etik eğitim yapmak, etik eğitimde sürekliliği sağlayabilmek ve dolayası ile işletmelerde iş etiği uygulamalarında muhasebe meslek mensuplarının etkin rol üstlenebilmelerini sağlamaktır.     

 

 

Etik eğitimle ilgili olmak üzere, değerli akademisyenlerin huzurunda ifade etmek istediğim önemli bir hususta; üniversiteler ile mesleki ve teknik okullarda etik derslerinin nitelikli bir şekilde yer almasıdır.   

 

 

Muhasebe öğretisinde; işletme sahip ya da ortakları, yöneticiler, çalışanlar, sendikalar, kredi kuruluşları, devlet, alıcı ve satıcılar muhasebenin tarafları olarak gösterilmektedir. 

 

 

Muhasebe meslek mensupları, muhasebenin taraflarının tam ortasında yer almakta, sosyal sorumluluk bilinci ile kamusal bir görev yerine getirmektedir. 

 

 

Sosyal sorumluluk bilinci ile yürütülen kamusal görev, etik değerlere bağlılığı ve etik davranışı zorunluluk şeklinde karşımıza çıkarmaktadır. Etik değerlere bağlı, etik davranışını geliştirmiş muhasebe meslek mensupları; etik stratejilerinin oluşturulması, kurumsal yönetim, iyi yönetişim ve etik liderlik anlamında organizasyonlara olumlu katkı sağlayabileceklerdir.

 

 

İş yaşamınızda, yaşamınızın her aşamasında beyaz alan ile simgelenen etik davranışı ortaya koymanızı, siyah alan ile simgelenen etik dışı davranışlarla karşılaşmamanızı, gri alan ile simgelenen etik ikilemlerin çözümü için meslek örgütünüz ve etik kodunuzdan destek almanızı dilerim.

 

 

Etik ikilemlerin çözümü noktasında destek sağlayacak olan meslek örgütlerinin, etik davranış için gerekli ortamı tesis etme, etik farkındalık yaratma ve etik kültür oluşumuna ortam oluşturma gibi görevleri de bulunuyor. Bu görevlerin yerine getirilmesi noktasında, TÜRMOB olarak yeni bir çalışma başlatmak istiyoruz.

 

 

İş etiği alanında yapılacak akademik çalışmalara destek olarak, bu çalışmaların gelişerek yaygınlaşmasını sağlamak üzere, EBEN Yönetimi onay verdiği takdirde, “Avrupa İş Etiği Ağı Yıllık Konferanslarında” sonuçları açıklanmak ve ödülleri verilmek üzere “Muhasebe Etiği” konulu “Makale Yarışması” düzenlemek arzusundayız.

 

 

Yarışma için EBEN ve TÜRMOB yönetimlerinden sağlanacak katılım ile “Değerlendirme Kurulu” oluşturulmasını ve yapılacak değerlendirmede birinci olacak eser sahibine 2.500 Avro, ikinci olacak eser sahibine 1.500 Avro ve üçüncü olacak eser sahibine 1.000 Avro ödül verilmesini öngörüyoruz.

 

 

“Muhasebe Etiği Konulu Makale Yarışması” önerimizin hassasiyetle değerlendirileceği inancıyla, uluslararası nitelikteki bu konferansın gerçekleştirilmesine olanak sağlayan EBEN Uluslararası ve Türkiye Başkanları’na, Hacettepe Üniversitesi İşletmecilik Meslek Etiği Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü’ne  konferansın siz değerli katılımcılarına şükranlarımı sunuyor; konferansın başarılı geçmesini diliyorum.